1 Sosyal Yardımların Analizinin ve Araştırılmasının Yöntemi: Gözlemler, Belirlemeler ve Öneriler 1 Dr. Denizcan Kutlu Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Endüstri İlişkileri ABD denizcank@gmail.com 05354191721 Giriş Bu çalışma, Türkiye’de sosyal yardımların analizine ve araştırılmasına ilişkin kimi yöntemsel notlar düşmeyi ve gözlemleri paylaşmayı amaçlamaktadır. 2 Türkiye’de kamusal -ve özel- sosyal yardım programları özellikle 2000’li yıllarda çeşitlenmiş, yararlanıcı sayıları, harcama ve yapılan yardımların miktarları artmıştır. Bu gelişim seyrine eşlik edecek şekilde kurumsal çapta önemli değişiklikler de yaşanmıştır. Bu gelişim, sosyal yardım literatüründe belirgin bir artışı beraberinde getirmiştir. Ancak ilgili literatürün sosyal yardımların bütünlüklü analizi konusunda kimi eksiklikler taşıyarak geliştiği de not edilmelidir. Bu eksikliğin analiz yöntemini de içerdiği söylenebilir. Öncelikle, Türkiye’de sosyal yardım çalışmalarının araştırma gündemi ve yöntemine ilişkin ayrıntıları yazıda farklı başlıklar altında ele alınacak kimi gözlemlere dikkat çekilebilir. 1 Ankara Üniversitesi SBF Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümünde tamamladığıım yüksek lisans ve doktora eğitimim süresince Gürhan Fişek Hocadan pek çok farklı ders aldım. Gürhan Hoca, Sosyal Dışlanma adlı doktora dersinin kendi yürüttüğü kısımlarında, Ankara’nın farklı gecekondu semtlerinde, kendisi tarafından geliştirilen “Yaşama Verilen Değerin Bileşik Göstergesi” temelinde bir “Kentlilik Algısı Araştırması” yapmamızı istemişti. Bizler de Mamak’ın çeşitli mahallelerinde saha çalışması yürütmüştük. Bu araştırma daha sonra yoksulluk ve sosyal yardımlara dönük sürdürdüğüm saha çalışmaları için bir temel oluşturmuştur. Hocamı saygıyla anıyorum. 2 Dolayısıyla çalışma, analiz ve araştırmanın yöntemi ile sınırlıdır; yaklaşımlara dönük bir tartışma bu metnin kapsamı dışındadır. Ancak bu konuda bir tartışma ve değerlendirmeyi daha önce yürütmüş bulunuyoruz. Bkz. Kutlu, 2015: 109-138. Bu tartışma ve değerlendirmeyi yaptığımız çalışmada, sosyal yardım çalışmalarını, anaakım, muhafazakar ve eleştirel yaklaşımlar şeklinde üç başlık altında inceledikten sonra, eleştirel yaklaşımları da kendi içerisinde; sistem içi, “eleştirel ama hegemonik” ve eleştirel ekonomi politik yaklaşım olmak üzere yine üçe ayırmış; kendi pozisyonumuzu ise eleştirel ekonomik politik yaklaşımın içerisinde yerleştirmiştik. Bu kapsamdaki değerlendirmeler bu yazının sınırları dışındadır. Sosyal yardım çalışmaları üzerine de sonuçlar çıkartabileceğimiz; ancak yoksulluk araştırmalarına dönük bir çalışma için ayrıca bkz. Özuğurlu, 2006.