İstanbul’da Kentsel Muhalefet ve Müşterekler Politikası Fırat Genç ∗ Teoriden Mücadeleye Müşterekler Siyaseti içinde, Erkin Erdoğan, Nuran Yüce ve Özdeş Özbay (haz.), İstanbul: SEHAK, (Aralık 2018) Online Yayın: 25 Ekim 2018, https://musterekler.sehak.org/2018/10/25/istanbulda- kentsel-muhalefet-ve-musterekler-politikasi-firat-genc/ İstanbul’da yaşayanlar 2000’li yıllarda şehirlerinin giderek artan bir hızla dönüştüğüne tanıklık ettiler. Konut alanlarından kamusal mekânlara, ulaşım altyapısından doğal varlıklara kentsel mekânın bütününü etkileyen, dolayısıyla kentsel deneyimi topyekun yeniden tanımlayan bu dramatik dönüşüm süreci, AKP hükümetlerinin bu dönemde benimsediği ekonomik, politik ve kültürel stratejilerin sonucunda ortaya çıktı (Bartu Candan ve Özbay, 2014). Şüphesiz bu, ulusal çapta yaşanan bir dönüşümdü. Fakat İstanbul, önceki benzer dönemlerde olduğu gibi, bu sürecin en yoğun biçimde yaşandığı şehir oldu. Diğer yandan bu dönemde İstanbul’da kentsel muhalefet pratikleri kayda değer bir canlanma gösterdi. Gündelik hayatı doğrudan etkileyen müdahalelerin neden olduğu eşitsizlik ve adaletsizlik hissi, nihayetinde kolektif bir tepkinin doğmasına ve böylelikle bizatihi şehir mekânının ve hayatının giderek daha fazla toplumsal/politik çatışmanın konusu haline gelmesine neden oldu. Benimsenen ekonomik büyüme modelinin tetiklediği imar faaliyeti, kentsel nüfusun önemli bir kesiminin arzularını kışkırtır ve böylece AKP iktidarının hegemonyasının en başat unsurlarından birini teşkil ederken, eşzamanlı olarak farklı kentsel çatışma başlıklarını muhalif politik söz dağarcığının parçası haline getirdi. Böylelikle İstanbul bağlamında kentsel siyasetin hem kapsamı hem de ölçeği değişmiş oldu. Önceki dönemlerde kentsel siyasetin gündemine giren başlıklara yenileri eklenirken, bu gündemlerin taşıyıcısı olan failler çeşitlendi (Kolluoğlu, 2014; Yalçıntan ve Çavuşoğlu, 2013; Ünsal, 2014; Çelik, 2017). Aktörleri, talepleri, eylem repertuarları ya da söylemsel stratejileri farklılıklar göstermekle birlikte bu dönemde ortaya çıkan direniş pratikleri arasında ortaklıklar tespit etmenin, dolayısıyla İstanbul bağlamında kentsel toplumsal hareketlerin belirli bir kuşağından bahsetmenin mümkün olduğu kanısındayım. Bu yazıdaki temel gayem de AKP döneminde hayat bulan direniş pratiklerine odaklanarak bahsettiğim kuşağı tasnif etmek ve anlamlandırmak. Böylesi çetrefil dinamiklere sahip bir şehirde, bu denli geniş bir tarihsel aralık için noksansız bir derlemenin mümkün olmadığı açık. O nedenle küçüklü büyüklü her türden direniş pratiğini kapsamaya çalışan bir liste ortaya koymaktansa sınırları belirli bir tartışmanın içinde kalmayı öneriyorum. Bunun için de kentsel müşterekleri odağına alan bir kavramsal çerçeveden yola çıkıyorum. 1 ∗ Zeyno Pekünlü ve Begüm Özden Fırat’a yorum ve önerileri için teşekkürü borç bilirim. 1 Burada ele aldığım örneklerin çoğunlukla failleri belli, bir ölçüde tanımlı kolektif eylemlilikler içerisinde vuku bulan pratiklere ilişkin olduğunu belirtmem gerekir. Kentsel müşterekler siyaseti bağlamında önemli bir yeri olduğunu düşündüğüm kendiliğinden, gündelik hayatın akışı içerisinde