รุไบยาต: วารสารวิชาการดานเอเชียศึกษา ปที่ 2 ฉบับที่ 3, สภาวะความเปนสมัยใหมอันแตกกระจาย: การคนหา
ประวัติศาสตรสังคมวัฒนธรรมปาตานี (กรกฎาคม-ธันวาคม 2554)
Copyright © 2011 กองทุนรุไบยาต และหนวยวิจัยภูมิภาคศึกษา สํานักวิชาศิลปศาสตร มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ
ภมรĀ สุรเกียรติ
เปลี่ยน ‘ปาดิบ’ ใหเปน ‘บาน’: ชุมชนในฝน
ณ ทัณฑนิคมธารโต, พ.ศ. 2478-2500
เหตุเกิดจากคุก
การกอตัวของคําถามงานวิจัยชิ้นเล็กๆ ชิ้นนี้ แรกเริ่มเดิมทีมิไดเกิด
มาจากบริบทการทํางานทางวิชาการหรือความพยายามจะศึกษาประวัติ -
ศาสตรเพื่อทําความเขาใจความเปนมาและพัฒนาการของสามจังหวัด
ชายแดนภาคใตแตอยางใด หากแตมีตนตอมาจากเรื่องสวนตัวลวนๆ
พื้นเพเดิมของคุณพอผูเขียนเปนคนปตตานี โดย “ สุรเกียรติ ”
เปนนามสกุลของผูเขียนที่ใชสืบสายทางพอ ที่สืบมาจากทางคุณปูอีก
ทอดหนึ่ง สวนคุณยาใชนามสกุลดั้งเดิมวา “ตุลารักษ ” กอนจะเปลี่ยน
มาใช “สุรเกียรติ ” ตามคุณปู ดังนั้นเมื่อนับวงศาคณาญาติทางฝายพอก็
จะอยูในสองตระกูลนี้เปนหลัก นามสกุล “ตุลารักษ ” นี้ดูสะดุดหูมากขึ้น
ครั้งเมื่อเรียนเกี่ยวกับประวัติศาสตรการเมืองไทยสมัยใหมในชั้นเรียน
ปริญญาตรี ที่ทําใหผูเขียนรูจักบทบาทของ “สงวน ตุลารักษ ” หนึ่งใน
“คณะราษฎร” ผูกอการเปลี่ยนแปลงการปกครองสูระบอบประชาธิปไตย
ในป พ.ศ. 2475 และการเปนสมาชิกเสรีไทยในชวงสงครามโลกครั้ง-
ที่สอง ในตอนนั้นเคยถามคุณพอดวยความตื่นเตนวาเราก็เปนญาติกับ
บุคคลสําคัญในประวัติศาสตรดวยหรือ คุณพอไมไดใหรายละเอียดอะไร
มาก บอกแตเพียงวาเปนญาติกันหางๆ มิใชสายตรง ณ ตอนนั้นสํานึก
นักประวัติศาสตรคงยังไมตกผลึก ผูเขียนจึงยังมิไดสนใจใฝรูความเปน
มาของบรรพบุรุษวาเกี่ยวของกันอยางใด
เวลาผานไปกวาสิบหาปถึงไดหันกลับมาสนใจประเด็นนี้อีก สืบ
เนื่องมาจากการที่ผูเขียนยายจากกรุงเทพฯ บานเกิด ลงมาทํางานที ่
ปตตานี การกลับมาอยูใกลชิดญาติๆ ทําใหไดเริ่มลงมือทําสาแหรกและ