Ortadoğu Güvenlik Raporu 2017 Furkan Halit Yolcu 1 Özet Bu çalışma, kriz bölgelerindeki temel gelişmeleri ve güncel durumları raporlarken; bölgenin askeri anlamda önemli devletlerinin diğer bölge devletleri ve uluslararası aktörlerle olan ilişkilerini tematik bir şekilde mercek altına alacaktır. Çalışmada bölgedeki stratejik değişim parametreleri yeniden belirlenerek 2016-17 döneminin Ortadoğu bölgesel güvenlik kompleksine ne derece etki ettiği ortaya konmaya çalışılacaktır. Ortadoğu güvenlik yapısının dinamizmi ve stratejik değişim parametrelerindeki dikey hareketlilikler 2016-17 döneminde dikkat çekici düzeydeydi. Suriye’deki kriz, 2017’de lineer bir şekilde azalan DEAŞ etkinliğine rağmen derinleşmeye devam etti. Irak’taki kriz ise ABD’nin geniş çaplı desteğiyle daha olumlu bir konuma gelindi. Yemen’de Hûsîler askeri ve taktik kapasitelerini arttırmaya devam ederken Birleşik Arap Emirlikleri’nin Suudi Arabistan’dan farklılaşan Yemen politikası, Yemen krizinin daha kompleks bir duruma dönüştü. Libya’da Temsilciler Meclisi Başkanı Halife Hafter’in askeri gücünü arttırmaya çalıştığı ancak bu çabaların birçok uluslararası ve bölgesel gücün dâhil olduğu karmaşık bir güç dengesinde eridiği gözlemlendi. Bölgenin önemli bir stratejik değişim parametresi olan İran-Suudi Arabistan rekabeti ise Trump’ın ABD başkanlığına seçilmesi ile daha belirgin düzeylere tırmandı. Suudi Arabistan ve İran stratejik müttefikleri ile önemli savunma işbirlikleri ve anlaşmalar oluşturmaya devam etti. Katar krizi 2017’nin bölgede stratejik değişim parametrelerinden birisi oldu. Bölgesel anlamda savunma harcamalarında Suudi Arabistan, Katar ve Türkiye savunma harcamalarını bir önceki yıla göre arttırdı. Devlet-dışı aktörlerin artan etkinliği ve kapasite artışı bölgesel güvenlik ve devlet egemenliği adına negatif etki yaratmaya devam etti. Anahtar Kelimeler: Ortadoğu Güvenlik Kompleksi, Stratejik Değişim, Savunma Ticareti, Bölgesel Rekabet Abstract This study is going to report the fundamental developments in the regional crises while analyzing regional powers’ relations with other regional states and international actors. This study will focus on the parameters of the regional strategic change and their effect on the Middle Eastern security complex in the 2016-17 period. The vertical mobility in the strategic change parameters and the dynamism of the Middle East security complex was remarkable for 2016-17. Despite the decline in the DAISH activity in 2017, the Syrian crisis was deepened in 2017. Iraq managed to eradicate DAISH with the support of the United States. Houthis continued to increase their military and tactical capacity. Yemen crisis is now even more complex taking into consideration the UAE’s diverging policy from the Saudi policy. Situation in Libya has not changed while General Haftar’s endeavor for more military power has been neutralized in the complex balance of power including several regional and international actors. Saudi-Iranian regional competition, which is a significant strategic change parameter, has escalated into more salient levels with Donald Trump administration of USA as both parts developed defense cooperation with their strategic partners. Qatar crisis was a significant strategic change parameter in the region. Saudi Arabia, Turkey and Qatar increased their military spending. Increasing non-state actor activity in the region and the capacity building together with this has continued to negatively effect the regional security and state sovereignty in the region. 1 Arş. Gör. Sakarya Üniversitesi, Ortadoğu Enstitüsü, e-mail: furkanyolcu@sakarya.edu.tr