Timur, K., “Bilinmez Diyarların Garîb Misafirleri: Edebiyatta Göç ve Sürgün Üzerine”, 2. Uluslararası Göç ve Mülteci Kongresi, Düzce Üniversitesi Yayınları, (6-8 Aralık 2018, Düzce/Türkiye) Bilinmez Diyarların Garîb Misafirleri: Edebiyatta Göç ve Sürgün Üzerine Özet Ġnsanlık tarihine bakıldığında ilk insandan günümüze kadar farklı sebeplerle göçler/sürgünler yaĢanmıĢ, göç ve sürgüne yüklen en anlamlar da kiĢilerin bakıĢ açısına göre farklılıklar göstermiĢtir. Göç ve sürgünün siyasî, ideolojik, sosyal, ahlâkî vb. birçok sebebi olabilir. Ancak temel düzeyde dinî-tasavvufî ve varoluĢçu felsefeler göz önünde bulundurulduğunda insanın bizatihi dünyaya gönderiliĢini ve burada yaĢadıklarını da göç ve sürgün kavramı etrafında düĢünmek mümkündür. Bulunduğu mekândan uzaklaĢtırma anlamını taĢıyan göç ve sürgün, genel anlamıyla insanları, ait oldukları yerden baĢka yerlere nakletme ve oralarda zorunlu yaĢamaya mecbur bırakmadır. Bir baĢka ifadeyle söylersek bir kimsenin yerleĢtiği beldeden baĢka bir yerde oturmaya zorlanmasıdır. Bilindiği gibi, tarihî ve edebî eserlerde çok iĢlenen temalardan birisi de göç ve sürgündür. Dünya edebiyatında olduğu gibi Türk edebiyatında da bu konu önemli bir yer tutmaktadır. Göç ve sürgünün bir de mekân olarak insan üzerinde bıraktığı etkiler vardır. Ġnsanlar, sebebi ne olursa olsun, belli bir mekândan baĢka bir mekâna nakledilirken önce direnir, kendilerini icbar ve sevk edenlere kızıp kin duyar. Diğer taraftan istemeden gidilen mekânda yaĢayan insanlar, göç edenlere karĢı iyi muamele ettiklerinde bazen iĢler değiĢir. Onun için bu âlemde göç ve sürgün ettirilen bazı insanlar, sonradan göç ettikleri yerlerden memnun olmuĢlar ve bu anlamda daha önce bulundukları mekâna dönmek istememiĢlerdir. Bir de dünya tarihine bakıldığında görülecektir ki günümüzde olduğu gibi, geçmiĢte de millet olarak üzerinde yaĢamımızı sürdüğümüz bu Anadolu toprakları, farklı göçlere ve sürgünlere sahne olmuĢtur. ĠĢte bu bildirimizde bütün bu konularla birlikte Türk ve Dünya Edebiyatında yaĢanmıĢ olan göç ve sürgünler, yaĢanan hadiselerin insanlar üzerinde bırakmıĢ olduğu psi kolojik durumlar, konu çerçevesinin elverdiği ölçüde irdelenecektir. Anahtar Kelimeler: Göç, Göçmen, Sürgün, Edebiyat, Bilinmez Diyar, Gurbet. Lonely Guests Of Unknown Places: About Mıgratıon And Exıle In Lıteraure Abstract When considering the history of humanity, since primitive until today lots of migration/exiles have been occurred because of various reasons and the meaning of these migration and exile vary with perspective of people. Migration and exile may have lots of reasons such as political, ideological, social, moral etc. But fundamentally when taking into account the religious-sufi and existentialist philosophies; it is possible to associate the creating the human and sending to the world and the experiences lived in the world with migration and exile. Migration and exile that meant removing from the whereabouts is transference the people to other place from the place where they belong to and expose them to live there. In other saying migration and exile is forcing the people to live in another place out of settled one. As it is well known, one of the themes that frequently studied in historical and literal works is migration and exile. This subject has an important place in Turkish literature as well as world literature. Whatever the reason is, there are impressions of migration and exile on the people as place. First of all people resist while transferring o other place and feel rage towards to people who force and send them. But on the other hand sometimes things change when the people who live in the place where has been gone involuntarily behave well to immigrants. That is why some people that have been forced to migrate have been pleased with migration places and did not want to go back their homeland. When glancing at the world history it is seen that this Anatolian territory on which we lived as nation in the past as well as today witness various migration and exile. And in this communiqué together with all these themes, migration and exiles occurred in Turkish and world literature and psychological states that the events caused to people will be studied as far as the subject frame. Key Words: Migration, Immigrant, Exile, Literature, Unknown Place, Foreign Land. BİLİNMEZ DİYARLARIN GARÎB MİSAFİRLERİ: EDEBİYATTA GÖÇ VE SÜRGÜN ÜZERİNE Prof. Dr. Kemal TİMUR 1 Göç ve Sürgün Ġnsanın varoluĢundan günümüze kadar farklı sebeplerle göç ve sürgünlerin yaĢandığı görülür. Ġnsanın dünyaya gönderiliĢi de bir bakıma sürgün sayılır. Tasavvuf ve varoluĢçulukta insanın dünyaya sürülmüĢ olduğu düĢüncesinin hâkim olduğunu söyleyebiliriz. Çünkü insanlar birçok konuda seçme özgürlüğüne sahip değildirler. Dolayısıyla insanın dünyaya geliĢi, ana-baba, yurt, cinsiyet gibi durumları seçmesi onun iradesi dıĢında gerçekleĢmekte ve bunlar da bir nevi sürgün olarak kabul edilmektedir. 2 Göç ve sürgün, “bir Ģeyi uzaklaĢtırma, yerinden ayırma ve suçluya uygulanan bir ceza türü” olarak tanımlanmaktadır. Yine göç ve sürgün, bir kimsenin yerleĢtiği beldeden baĢka bir yerde oturmaya zorlanması anlamına gelmektedir. 1 Düzce Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü, Düzce, Türkiye, kemaltimur@hotmail.com 2 Bu bildirimizin hazırlanmasında daha evvel neĢrettiğimiz Ģu eser ve makaleden yararlanılmıĢtır: (Timur, Kemal, Meçhûle Yolculuk Türk Romanında Sürgün, Akademik Kitap Yayınları, Ġstanbul 2012.; Timur, Kemal, "Bilinmez Diyârın Garîb Misafiri: Sürgün ve Bireye Etkisi", Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi [Journal Of Academic Literature], Yıl 3, Sayı 8, Güz 2017.).