Turkish Studies International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 10/8 Spring 2015, p. 1409-1424 DOI Number: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.8264 ISSN: 1308-2140, ANKARA-TURKEY BİR DEĞER ALGISI OLARAK İLHAN BERK ŞİİRİ Ruhi İNAN ** Aliye USLU ÜSTTEN *** ÖZET Değeri aklı aşan varlığın akılla ifadesi şeklinde tanımlayan Ülken, bir anlamda aklı öne çıkararak duygularla sezilen değer algısını, anlama ve kavrama şartına bağlamıştır. Yani aklın ölçüsünden geçmeyen hiç bir şey değer olarak kabul edilemez. Dilthey’in, “anlama metodu”nu kullanarak manevi bilimleri ve tabiat bilimlerini farklı bir yöntemle tartıştığı “değer paradigması”, bilhassa Scheler ve Hartman’ın açık bir şekilde değerin felsefesini oluşturmalarıyla kuramsal bir şekle dönüşmeye başlar. Böylece “değer”; derin/geniş bir işlevsellik kazanırken aynı zamanda hakikat, güzellik ve iyilik ekseninde düşünülen bir varlık meselesi hâline de gelir. Edebî metinler dikkate alındığında sanatçının kelimeleri söze dönüştürmesi de temel olarak aynı yolu takip eden var olma sürecinin bir sonucudur. İlhan Berk, şiirleriyle zaman zaman anlamsızlık modunda algılanan bir şair olmakla birlikte, irtibatlı görünmeyen sözcüklerin veya sadece istediği cümlenin anlaşılması emeline dayanan dizelerin arasına sıkıştırdığı anlam kümecikleriyle şiirini inşa eden bir şair olarak bilinir. Bu tavrıyla Berk, aslında varolan şiir paradigmasına protest bir tavır geliştirir; uzak çağrışımlı tamlamalar ve yapıbozucu cümle yapısıyla da ‘şiir’de anlamın üzerini çize çize ilerler’. Çalışmada felsefi olarak “değer inşaası” kavramının İlhan Berk şiirinin neresinde durduğu ve yapıbozucu cümle yapısının okur algısına etkileri tartışılacaktır. Şairin seçtiğimiz şiirleri; “alışılmamış sözdizimi”, “alışılmamış sözcük seçimi” (alışılmamış bağdaştırmalar), “sözcükle ilgili sapmalar” ve “yazımla ilgili sapmalar” başlıkları altında incelenecektir. Anahtar Kelimeler: İlhan Berk, değer, yapıbozuculuk, sapmalar, değer ve şiir Bu makale Crosscheck sistemi tarafından taranmış ve bu sistem sonuçlarına göre orijinal bir makale olduğu tespit edilmiştir. ** Okt. Dr. Balıkesir Üniversitesi Rektörlüğü Türk Dili Bölümü, El -mek: ruhiinan@hotmail.com *** Okt. Dr. Gazi Üniversitesi El -mek: aliyeuslu@gmail.com