ZfWT Vol. 10 No. 1 (2018) 31-53 31 SAŠA STANIŠIĆ’İN “ASKER GRAMOFONU NASIL TAMİR EDER” ADLI ROMANINDA BİR ÇOCUĞUN HAFIZASININ ÇERÇEVESİ * THE FRAMEWORK OF A CHILD’S MEMORY IN THE NOVEL “HOW THE SOLDIER REPAIRS THE GRAMOPHONE” BY SAŠA STANIŠIĆ İbrahim ÖZBAKIR ** Özet: Bergson, Halbwachs, Assmann gibi kuramcılara göre, bellekte anıların ne kadarının yer edeceğini, hangi sıra ve ne kadar süre ile muhafaza edileceğini, bireyin kapasitesi ve yönelimi yanında, ağırlıklı olarak dış koşullar belirler. Bunlar, toplumsal ve kültürel çerçevenin koşullarıdır. Söz konusu çerçeveler içine yerleştirilebilenler anımsanır, dışında kalanlar ise unutulur. Geçmişin yeniden inşası sürecinde hafızanın çerçeveleri; yetişkinlerde, çocuklarda ve yaşlılarda farklılık göstermektedir. Yetişkinlere ve yaşlılara ait deneyimlere sahip olmayan çocukta anılar, farklı sıralama ve önem sırasıyla ortaya çıkmaktadır. Bunun örneklerinden birini de Saša Stanišic’in “Asker Gramofonu Nasıl Tamir Eder” romanında görmek olasıdır. Stanišic, Mart 1992’de Bosna-Hersek’te patlak veren ve Kasım 1995’e kadar Avrupa’nın ortasında meydana gelen vahşeti bir çocuğun, Ortodoks Sırp bir babanın, Bosnalı Müslüman bir annenin çocuğu olan Aleksandar Krmanovic'in gözünden, onun yerleştirdiği çerçeveden okura aktarmaktadır. Romanın başında ve sonunda büyükbaba Slavko’nun ölümü yer alır. Savaş, çocuk Aleksandar’ın dünyasını alt üst eder. Ailesiyle Almanya’ya göç eden Aleksandar, tamamen yitip gitmemeleri için memleketini anılarında yeniden kurmaya çalışır. Büyükbabasının mezarını ziyaret için geri döndüğünde ise Aleksandar artık bir yetişkindir. Bu çalışmada, kurmaca bir yapıt örneğinde, geçmişin yeniden inşası sürecinde bir çocuğun neleri anımsadığı, neleri unuttuğu, yani “hafızasının çerçevesi” gösterilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Saša Stanišic, Gramofon, Asker, Bellek, Hafıza, Çerçeve. * Bu çalışma, 4-6 Ekim 2017 tarihleri arasında düzenlenen “V. BAKEA Uluslararası Batı Kültürü ve Edebiyatları Araştırmaları Sempozyumu”nda sunulan aynı başlıklı bildirinin genişletilmiş ve kapsamlı şeklidir. ** Dr. Öğr. Üyesi, Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Alman Dili ve Edebiyatı Bölümü – Sivas ibrahimozbakir@msn.com