Eliza Matusiak Od A do Zet. O powstawaniu słuchowiska nielinearnego Od A do Zet. About making nonlinear radio drama Zjawisko przenikania się mediów nie jest fenomenem nowym, który można byłoby wiązać stricte z pojawieniem się Internetu. Badacz nowych mediów, Jay David Bolter, komplementarne uzupełnianie się medialnych form określał mianem remediacji. Remediację Bolter pojmuje jako proces, w którym „nowsze medium zajmuje miejsce starszego, jednocześnie zapożyczając i reorganizując pewne cechy pisma właściwe medium starszemu oraz zmieniając jego kulturową przestrzeń” 1 . Amerykański teoretyk podkreślał, iż remediacja, w odniesieniu do przekazu wizualnego, trwa co najmniej od okresu odrodzenia, „kiedy to pojawiło się malarstwo wykorzystujące perspektywę linearną. Wydaje się, że każde medium powiela ów wzorzec polegający na zapożyczaniu i przetwarzaniu innych mediów, czemu towarzyszy element zarówno uznania, jak i rywalizacji” 2 . Początki radia w Polsce to lata dwudzieste ubiegłego wieku. Od początków istnienia tegoż medium obecne były w nim przekazy, które pełniły nader istotną rolę w popularyzacji literatury, czyli jej odczyty oraz słuchowiskowe adaptacje. 17 maja 1928 roku to dzień emisji pierwszego oryginalnego słuchowiska radiowego – Pogrzebu Kiejstuta autorstwa Witolda Hulewicza 3 , czyli nowej formy sztuki audialnej, a nie jedynie drogi redystrybucji literatury. Sztuka audialna zdaje się być znacznie młodsza niż remediacja. Niemniej jednak zarówno teatr wyobraźni, jak i remediacja pozostają ze sobą w stałych realacjach. Ekspansja Internetu, czyli medium znacząco młodszego niż radio, oraz medialna konwergencja umożliwiły powołanie do życia form synkretycznych – z pogranicza sztuk internetowych, takich jak hipertekst oraz sztuk audialnych, czyli słuchowiska. W swych rozważaniach nad tekstem kultury z pogranicza sztuk posługuję się metodologią interdyscyplinarną, czerpiąc zarówno z akademickiego dyskursu skupionego wokół radiowego teatru wyobraźni, jak i wokół form hipertekstualnych. Tego rodzaju metodologiczne poszukiwania powodowane są samą formą dzieła, które w swej istocie skupia cechy właściwe obu mediom. Ponadto, słuchowiska interaktywne nie doczekały się jeszcze dostatecznego opracowania w przestrzeni naukowych badań, stąd konieczne jest ich 1 J.D. Bolter, Przestrzeń pisma. Komputery, hipertekst i remediacja druku, tłum. A. Małecka i M. Tabaczyński, Korporacja Ha!art, Kraków-Bydgoszcz 2014, s. 39-41. 2 Tamże, s. 40-41. 3 J. Bachura, Odsłony wyobraźni. Współczesne słuchowiska radiowe, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2012, s. 33.