78 _____________________________________________________________________________________ Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 7, Sayı: 88, Şubat 2019, s. 78-92 ISSN: 2148-2489 Doi Number: http://dx.doi.org/10.16992/ASOS.14689 Yayın Geliş Tarihi / Article Arrival Date Yayınlanma Tarihi / The Publication Date 3.01.2019 25.02.2019 Dr. Öğr. Üyesi Recep FEDAİ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi recepfedai@comu.edu.tr Arş. Gör. Merve MESÇİOĞLU FEDAİ Ankara Üniversitesi mervemescioglu@gmail.com BİRLEŞMİŞ MİLLETLERİN SAĞLIK POLİTİKALARININ ÜRETİLMESİNDEKİ ROLÜ 1 Öz Birleşmiş Milletler uluslararası alanda yardım ve işbirliği amacı ile kurulmuş olmasına karşın sağlık alanında da gerekli örgütlenmeyi uzmanlık kuruluşu haline gelen DSÖ ile tamamlamıştır. Uluslararası alanda sağlık politikaları geliştiren DSÖ; anne-çocuk sağlığı, aşı programları, çevre sağlığı gibi temel sağlık hizmetlerine yönelik faaliyetlerde bulunmaktadır. Ancak örgüt zamanla diğer aktörler ile işbirliği yaparak işlevinin değişmesine neden olmuştur. Örgütün üye devlet içinde en büyük finans sağlayıcısı ise ABD’dir. En çok maddi desteği sağlayan ülkeler DSÖ üzerinde politik kontrolünü artırmakta ve DSÖ’yü kendi çıkarları doğrultusunda yönlendirmektedir. DSÖ’ye çokuluslu şirketlerin baskılarının yanı sıra ülkelerin doğrudan yaptırımları da söz konusudur. Örneğin ABD, BM Güvenlik Konseyi daimi üyesi olarak BM politikalarına yön verirken; uzmanlık örgütlerine ve politikalarına da müdahale etmektedir. DSÖ’nün politika belirleyicisi konumunda bulunan ve üye ülkelerin Sağlık Bakanlarından oluşan Asamble etkisiz bırakılmakta söz hakkı ise BM daimi üyelerine geçmektedir. BM daimi üyesi olan ABD, BM’ye ve uzmanlık kuruluşlarına yapılan başvuruya müdahale etmekte; aksi bir durumda BM’ye yaptığı mali destekleri kesme 1 1839 yılında Osmanlı padişahının onayı ile İstanbul Üst Sağlık Konseyi kurulmuştur. Tanca Sağlık Konseyi 1840, İskenderiye Sağlık Konseyi 1843, Tahran Sağlık Konseyi ise 1864 yılında kurulmuştur (Sur, 2018).