292 İkinci Uluslararası İsrail ve Yahudilik Çalışmaları Konferansı 2018 ORTADOĞU’NUN EZOTERİK ORTAKLIĞI: İRAN- İSRAİL DİKOTOMİSİ Onur OKYAR Dr. Öğr. Üy., Uluslararası İlişkiler Bölümü, İktisadi İdari Bilimler Fakültesi, Çankırı Karatekin Üniversitesi, Asst. Prof. Dr., Department of International Relations, Faculty of Economics and Administrative Sciences, Cankırı Karatekin University https://orcid.org/0000-0001-7020-0874 <onurokyar@hotmail.com> Tam Metin Öz: İran ve İsrail Ortadoğu’nun amansız iki düşmanıdırlar. Bu düşmanlığın uluslararası ilişkiler teorileri bağlamındaki karşılığı reelpolitiktir. Lakin bu amansız mücadele aralarında yaşanan ortaklıklar saf reelpolitiğin olmadığını, iki ülke arasında adı konmamış, gizli bir uyumun olduğunu göstermektedir. İran, radikal bir İsrail politikası izleyen Ahmedinecad döneminden sonra İsrail ile olan ilişkilerini yumuşatmış hatta kucak açmıştır. Ruhani döneminde İran Holokost'u kabul ettiğini ve onu “korkunç bir trajedi” olarak nitelendirdiğini dünyaya ilan etmiş, tüm dünyadaki Yahudi lere mutlu bir Roş Aşana dilemiş, Tahran'daki bir Yahudi hastanesine yüz binlerce liralık hediye vermiştir. Ayrıca Filistin-İsrail sorunu çözülecek olursa, İran'ın İsrail'i tanıyabileceği belirtilmiştir. Bu birliktelik Şah döneminde de yaşanmıştır. Şah'ın saltanatı sırasında, iki ülke istihbarat ve güvenlik işbirliğini içeren jeostratejik bir çalışma ilişkisi, İsrail'in İran petrolünü ithal etmesi de dahil olmak üzere bir enerji ittifakı ve Sovyetler Birliği ve Pan -Arabizm'in oluşturduğu tehditler hakkında ortak tutumlar sergilenmiştir. 1980'lerin ve 1990'ların çoğunda İsrail'le işbirliği devam etmiş, İran -Irak'la Savaşında İran İsrail’den milyarlarca dolar silah tedarik ederek savaşı lehine çevirebilmiştir. Öyle ki İzak Rabin Ekim 1987’de yaptığı basın açıklamasında İran’ın İsrail’in en iyi dostu olduğunu vurgulamıştır. Açıkça görüldüğü üzere İran -İsrail işbirliği sadece Devrim öncesinde değil Devrimden sonra da artarak devam edegelmiştir. Buna karşılık, Suriye'deki iç savaş ve Suudi Arabistan ile vekalet sa vaşı, Tahran-Riyad arasındaki derin düşmanlığı devam ettirmektedir. Bölgede İran, ABD, veya İsrail'le çatışmaya girmemekte ancak Suudi Arabistan'ı ana muhalif olarak görmektedir. Tahran, bölgedeki Suudi nüfuzuna karşı, bölgesel sekterizmin büyümesine sonuç verecek bir tehditle karşı karşıyadır. Dolayısıyla Suudi Arabistan ve İsrail'in, İran ve İsrail'den çok daha az ortak yanı vardır. Bu çalışma Ortadoğu çatışmalarında önemli yeri olan İran ve İsrail Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t ra c k . c o m Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t ra c k . c o m