Z polskich studiów slawistycznych, seria IX , Językaznathwu, Warszawa 1998 Zbigniew Greń Warszawa Z PROBLEMATYKI JĘZYKOWE] POGRANTCZA POLSKO-CZESKO-SŁOWACKIEGO Celem artykułu jest przedstawienie wniosków z badań ankietowych przeprowadzonych na Śląsku Cieszyńskim w 1996 r. Zastosowana w badaniach ankieta miała wielokierunkowy cha- rakter, stanowiła rodzaj mikrowywiadu. W tym miejscu wykorzystane zostaną głównie odpo- wiedzi udzielone w części językowej]. Ankietą objęto uczniów klas siódmych i/lub ósmych wszystkich szkół podstawowych dawnego powiatu cieszyńskiego w granicach Polski i na ob- szarze tzw. Zaolzia w Czechach? Ogółem zebrano ponad 1700 ankiet po stronie polskiej i po- nad 300 ankiet po stronie czeskiej. Dla porównania odpytano też ponad 100 osób dorosłych. Dla scharakteryzowania współcześnie zachodzących na badanym obszarze procesów jezy- kowych istotne jest przedstawienie uwarunkowań historycznych, gdyż jeszcze dziś w sposób wyraźny rzutują one na sytuację językową tego obszaru. Obszar Śląska Cieszyńskiego jest obszarem pogranicznym dwu (na południu trzech) języków blisko spokrewnionych i typolo- gicznie bliskich. Bliskość owa stawia przed badaczami trudny problem określenia charakteru styku obszarów językowych: jego ostrości lub przejściowości, jak i charakteru gwar pogra- nicznych: izolowanych, przejściowych lub mieszanych — z określeniem stopnia występowania każdego ze zjawisk, będących podstawą powyższego rozróżnienia. Językoznawcy wielokrotnie analizowali już styk polskiego i czeskiego obszaru językowe- go z tego punktu widzenia? Czynione to tak na obszarze laskim (nie objętym niniejszą an- kietą), jak i, im bliżej współczesnych faktów językowych, na obszarze zachodnio—cieszyń—  i Zob. też Z Greń, Gwara Cieszyńska najmłodszej generacji — stopień znajomości i sposób wykorzystania leksyki gwarowej, [w:] Leksyka słowiańska na warsztacie językoznawcy, Warszawa 1997, s. 75-89; tenże, ”Swój” i 'obcy' na Śląsku Cieszyńskim — wyznaczenie zakresu na podstawie wyboru kodu w warunkach diglosji, SFPS (w druku); tenże, Świadomość etniczna i językowa młodego pokolenia Cieszyniaków, [w:] Polszczyzna śląsku. Historia i współczesność, — Opole 1997, s. 63—82. 7- Nic zbadano kilku miejscowości Śląska Cieszyńskiego w bezpośredniej blisknści Bielska Białej, ze względu na ich specyfikę, wynikającą z sąsiedztwa z tym dużym ośrodkiem miejskim. 3 Zob. przegląd problemów metodologicznych w artykule: A. Zaręba, Kontakty leksykalne na pograniczu językowym polsko›czesko słowackiug [w:] Z polskich studiów slawistycznych, seria V, s. 333—341.