: Z polskich studiów slawisiycznych, seria VIII, Warszawa 1992 Zbigniew Greń Warszawa Z PROBLEMATYKI KONFRONTATYWNEGO BADANIA CZASOWNIKA W JĘZYKACH BLISKO SPOKREWNIONYCH (NA MATERIALE POLSKIM I CZESKIM) Celem niniejszego artykułu jest rozważenie, na, przykladżie fragmentu systemu czasownikowego, jakie mogą być cfckty badań porównawczych języków blisko spo- krewnionych, wynikające z bliskości systemowej badanych języków. Przy tym, mate— riał językowy jest tu przywoływany na poparcie pewnych ogólniejszych postulatów o charakterze teoretycznym. Rezultaty badań porównawczych, i to zarówno w zakresie podobieństw, jak i różnic między badanymi językami, mogą mieć znaczenie z jednej strony praktyczne — w dydaktyce n'auczania języków, z drugiej zaś teoretyczne — w typologii języków oraz, na. najwyższym stopniu uogólnienia faktów językowych, w zakresie konstruo- wania. ogólnej teorii języka, a zwlaszcza ustalania tzw. uniwersaliów. Cel pierwszy, dydaktyczny, może być osiągnięty poprzez badanie jakichkolwiek języków. Dla badań teoretycznych — typologiczńych, ogólnych (uniwersalia) większe znaczenie zdaje się mieć porównywanie języków genetycznie bardziej odległych, czy też dokladniej rzecz ujmując, języków mocno różniących się od siebie. Natomiast mniej użyteczne wydaje się być porównywanie języków blisko spokrewnionych, których pokrewieństwo jest jeszcze żywe, tzn. bardzo podobnych (z racji pokrewieństwa). Wynika to stąd, że z jednej strony, języki takie najczęściej niewiele się różnią typologicznie, z drugiej zaś, że w masie stwierdzonych podobieństw trudno określić, które z nich mogą reprezen— tować cechy wspólne i dla innych języków, uniwersalne, a które wynikają jedynie z bliskości genetycznej. ' Nie znaczy to jednak, że porównanie języków bardzo podobnych ma znaczenie tylko praktyczne, dla. dydaktyki językowej. Konfrontacja tego rodzaju może dać bo- wiem także efekty ważne dla badań teoretycznych, ale przede wszystkim w zakresie badanych języków. Chodzi o poznanie jednego (własnego) języka przez pryzmat dru—