Wprowadzenie. Bory Tucholskie jako (nie)region Komu las – domem, w jego skrzydeł cieniu Ten wielką miłość znajdzie w wielkiej ciszy Pogodną mądrość czerpiąc z liści drżenia W jasnej katedrze brzóz symfonię słysząc Jan Sabiniarz 1 Bory Tucholskie to mało znany obszar na etnografcznej mapie Polski. Postrzegany jest przez pryzmat sąsiadów – Kaszub, Kociewia, także Powiśla czy Krajny. Często mówi się o nim, jako o części składowej bądź pierwszego, bądź drugiego lub jako o terenie rozparcelowanym pomiędzy nie wszystkie. Jednak najczęściej opisuje się ten region w charakterze terytorium należącego do Kaszub, mówiąc inaczej – leżące- go w kaszubskiej strefe wpływów. Dzisiaj nadal trwają spory, czy Bory Tucholskie to oddzielny region etnografczny. Jednak są to spory już raczej nie do rozstrzygnięcia i mające miejsce post factum. Trudno bowiem obstawać przy twierdzeniu, że w Bo- rach Tucholskich mamy dzisiaj do czynienia z „żywą” kulturą borowiacką. Elementy folkloru są przypominane przez lokalne stowarzyszenia, organizacje, fundacje. Gmi- ny i powiat (tucholski) opierają swą promocję na „kulturze borowiackiej”, jednak jest to raczej zabawa w folklor, wykorzystywanie jego elementów, a może i wynajdywanie 1 Jan Sabiniarz – architekt, poeta, pieśniarz i malarz, jeden z pomysłodawców powołania Parku Narodowego Bory Tucholskie. Urodzony w małej, położonej na uboczu, w środku lasu wiosce Rosochatka w Borach Tucholskich. Silna więź z lokalną przyrodą wyraźnie odbija się w jego twórczości. Często posługuje się metaforami, w której las, jeziora, drzewa są przyrównywane do budynków sakralnych. Przyroda, a zwłaszcza las stają się w jego wier- szach synonimami sacrum. Co skrywa las? Bory Tucholskie, ich kapliczki i krzyże Agata Agnieszka Konczal Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu