Anadolu İktisat ve İşletme Dergisi, 3 (1) 2019, 65-75 Anatolian Journal of Economics and Business, 3 (1) 2019, 65-75 Geliş Tarihi / Received: 16.03.2019 Kabul Tarihi / Accepted: 31.03.2019 Demokrat Parti Döneminde Fındık Destekleme Alımları* İhsan Seddar KAYNAR 1 Özet Fındık üreticilerinin üye olduğu bir kooperatif olarak FİSKOBİRLİK’in kuruluşu özellikle Karadeniz bölgesinin kalkınmasında çok önemli olmuştur. Tarım ürünü piyasalarının oluşumunda, her ürün için farklı değişkenler devreye girmektedir. Fındık piyasasının oluşumunda, üreticilerden ve FİSKOBİRLİK’ten çok daha önemli bir rolü, ürünü üreticilerden alan ve piyasaya aracılık eden tüccarlar üstlenmiştir. Destekleme alımları ile devletin fiyata [geç] müdahalesi, çoğu zaman tüccarların etkinliğini daha da artırmıştır. Fındığın Cumhuriyet tarihi boyunca ülkenin en önemli dış ticaret ürünlerinden biri olması, gündemde daha çok yer almasını sağlamışsa da çok dar bir bölgede belirli bir alanda sınırlı sayıda üretici tarafından üretilmiştir. Üretildiği bölgede 1950’li yıllarda monokültür olmaya başlamıştır. Piyasa fiyatı ne olursa olsun, üreticilerin fındığı piyasaya ulaştırmak zorunda olması ve üretimden önce yapılan alivre satışlar; politika yapıcıların üreticilerin çıkarlarını korumalarını zorlaştırmıştır. Bu çalışmada Demokrat Parti hükümetleri döneminde 1951’den 1958’e kadar düzenli yapılan destekleme alımları incelenmiştir. Çalışma, Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi’nden erişilen birincil kaynaklarla hazırlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Fındık, Tarımın Ticarileşmesi, Destekleme Alımları, Demokrat Parti JEL Sınıflandırması: N00, N44, N54, Q10 Support Purchases of the Hazelnut During Democrat Party Abstract FİSKOBİRLİK was founded by hazelnut farmers that become especially important in the development of the Black Sea region. In the making of markets for agricultural products, one can identify different elements for each product ,which had played important roles. Merchants, for instane, had a more significant role in the hazelnut market than the producers and FİSKOBİRLİK. Activism of merchants increased with state’s support purchases and (albeit late) intervetion to market prices. Hazelnut was one of the most important foreign trade products of the country. This point put the hazelnut to government’s agenda. However, it continued to be produced by a limited number of producers in a very limited area. In 1950s, it began to be monoculture in the Black Sea region. Regardless of the market price, the fact that producers have to sell the hazelnut and the advanced sales made before harvest; policy makers could hardly protect the interests of producers. The study examines the “support purchases” made by the state during the Democratic Party continued regularly between 1951 and 1958. The main source of this study is “Fonds of Republican Period” section of the State Archives. Keywords: Hazelnut, Commercialization of Agriculture, Support Purchases, Democrat Party JEL Classification: N00, N44, N54, Q10 * Bu çalışma 12-14 Nisan 2018 tarihlerinde Şanlıurfa’da düzenlenen “Türkiye'de Tarım Politikaları ve Ülke Ekonomisine Katkıları Uluslararası Sempozyumu”nda sunulan "Türkiye'de Fındık Piyasasının Oluşumu ve Tüccarların Rolü" başlıklı tebliğden yararlanılarak hazırlanmıştır. 1 Doktor Öğretim Üyesi, Hakkari Üniversitesi, İİBF, İktisat Bölümü, seddar@gmail.com. orcid.org/0000-0003-3446-2310