MARCIN MIKOŁAJCZYK Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Książnica Pedagogiczna im. A. Parczewskiego w Kaliszu ORCID 0000-0003-0397-7311 ZESZYTY KALISKIEGO TOWARZYSTWA PRZYJACIÓŁ NAUK NR 18 PIĘĆSET LAT REFORMACJI NA ZIEMI KALISKIEJ KALISZ 2018 ISSN 1426-6547 Z DZIEJÓW PARAFII EWANGELICKO-AUGSBURSKIEJ W SOBIESĘKACH DO 1939 R. Parafa ewangelicko-augsburska w Sobiesękach, miejscowości położonej 31 km od Kalisza, posiada bogatą i ciekawą historię. Obchodzony w 2017 r. jubileusz 500 lat Reformacji jest dobrą okazją do przypomnienia dziejów tej małej, ale prężnie działającej parafi. Głównym źródłem informacji przy powstawaniu tego tekstu były prace pastora Eduarda Kneifela oraz informacje zamieszczone na łamach „Zwiastuna Ewangelicznego” – pierwszego czasopisma luterańskiego na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej, wydawanego w języku polskim 1 . Tekst uzupełniają cztery aneksy: Historyczno-statystyczna wiadomość o zborze ewangelicko-augsburskim, Sobiesęki, Powstanie zboru w Sobiesękach autorstwa pastora Kacpra Mikulskiego, Spis pastorów parafi Sobiesęki oraz Statystyka parafi w Sobiesękach. Do 1939 r. w zborze sobiesęckim pracowało kilkunastu duchownych ewangelickich. Nie wszyscy jednak byli instalowani na pastorów, niektórzy byli tylko administratorami wyznaczonymi do pełnienia tej funkcji przez Konsystorz. Po przeniesieniu pastora Edwarda Adolfa Fiedlera (opis życia i działalności wcześniejszych pastorów zob. Aneks 1) obowiązki duszpasterskie w parafi przejął w 1867 r. ks. Ottomar Gerth. Urodzony 12 marca 1823 r. w Poznaniu, studiował teologię na uniwersytecie w Dorpacie (1844-1848). Przed podjęciem stanowiska w Sobiesękach (1867-1871), administrował parafą w Przedeczu (1852-1857) oraz był wikariuszem w kościele św. Trójcy w Łodzi. W latach 1862-1867 pełnił posługę duszpasterską w parafi we Władysławowie 2 . Po ks. Fiedlerze nastąpił okres kilkuletniego wakatu na stanowisku pastora, w tym czasie parafą opiekował się 1 Na temat czasopisma zob.: Jarosław Kłaczkow, Protestanckie wydawnictwa prasowe na ziemiach polskich w XIX i pierwszej połowie XX wieku (Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2008), 11-21. 2 Eduard Kneifel, Die Pastoren der Evangelisch-Augsburgischen Kirche in Polen (Bayern: Freimund-Druckerei in Neuendettelsau bei Ansbach, 1967), 92-93.