Ülkesel Tahıl Sempozyumu, 2-5 Haziran 2008, KONYA 681 Erzurum Ovası Koşullarına Uygun Silaj Amaçlı Mısır Çeşitlerinin Belirlenmesi. I. Fenolojik ve Morfolojik Karakterler Sancar BULUT Özcan ÇAĞLAR Fatma GENÇTÜRK Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, 25240, Erzurum Özet Erzurum Ovası koşullarında, 2005 ve 2006 yıllarında yürütülen bu araştırmada 10 mısır çeşidi kullanılmıştır. Çeşitlerin ortalaması olarak 2005 ve 2006 yıllarındaki çıkış süresi sırasıyla 17.0 ve 15.6 gün, tepe püskülü çıkarma süresi 85.5 ve 85.6 gün, koçan püskülü çıkarma süresi 87.5 ve 87.4 gün, silaj için olgunlaşma süresi 112.1 ve 118.6 gün, bitki başına yaprak sayısı 12.3 ve 13.6 adet, bitki başına koçan sayısı 1.2 ve 1.1 adet, bitki boyu 209.6 ve 222.0 cm olmuştur. Sınırlı vejetasyon periyoduna sahip olan Erzurum koşullarında yetişme süresi uzun mısır çeşitlerinin yetiştiriciliğinin oldukça riskli olduğundan dolayı erkenci çeşitler üzerinde durulması gerektiği ortaya çıkmıştır. Silajlık mısırla ilgili çok sayıda fenolojik ve morfolojik özelliğin incelendiği bu çalışma sonucunda daha erken çıkış yaparak tepe ve koçan püskülü gösteren, daha kısa sürede silaj olumuna gelen, bitki başına koçan sayıları yüksek ve daha uzun bitki boyuna sahip DKC- 5783 ve DKC-4604 çeşitlerinin Erzurum ekolojisinde ele alınan özellikler açısından üstün performansa sahip çeşitler oldukları belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Silajlık mısır, Adaptasyon, Fenolojik ve morfolojik özellikler Determination of Some Silage Corn Cultivars in Erzurum Conditions. I. Phenological and Morphological Characters Abstract This study was conducted using 10 corn cultivars in Erzurum conditions in 2005 and 2006. As an average of cultivars, emergence time was 17.0 and 15.6 days, days to 50 % tasseling were 85.5 and 85.6, days to 50 % silking were 87.5 and 87.4, days to maturity for silage were 112.1 and 118.6, leaf number per plant was 12.3 and 13.6, ear number per plant was 1.2 and 1.1 and plant height was 209.6 and 222.0 cm in 2005 and 2006, respectively. According to results of this study, late maturing corn cultivars were risky to grow in Erzurum and, therefore, early genotypes must be taken into consideration. In the result of this study, which we studied phenological and morphological characters related to silage corn, it was determined that early and high yielding cultivars DKC-5783 and DKC-4604 which have also tasseling and silking by earlier emergence, less period of maturity for silage, higher ear number and higher plant height were suitable for silage production in Erzurum ecological conditions. Key Words: Silage corn, Adaptation, Yield component 1. Giriş Mısır insan ve hayvan beslenmesinde olduğu kadar genişleyen endüstriyel kullanım alanları nedeniyle endüstri hammaddesi elde etmek amacıyla da değerlendirilebilen kullanım alanları oldukça geniş, önemli bir sıcak iklim tahılıdır. Mısır bitkisi sahip olduğu çeşit zenginliği, çevre koşullarına yüksek uyum yeteneği ve yüksek verim potansiyeli nedeniyle yeryüzünde yatay ve dikey olarak geniş bir yayılma alanı bulmuştur (Yaşak ve ark. 2003, Alan ve ark. 2005). Dünya tahıl ekiliş alanı yönünden buğday ve çeltikten sonra üçüncü sırayı alan mısır üretim miktarı bakımından buğdaydan sonra en fazla üretimi yapılan bitkidir. Dünya mısır üretimi 2005 yılında 147.2 milyon hektarlık ekiliş alanında, 694.6 milyon tona ulaşmış olup (Anonymous 2006) dünyada tarımı giderek artmaktadır. Bu artış daha ziyade mısırın son yıllarda yeşil yem ve silaj yemi olarak yetiştirilmesinden kaynaklanmaktadır. AB ülkelerinde kullanılan mısırın % 80’den fazlası hayvan beslenmesinde kullanılmaktadır (Kün 1997). Dünya mısır üretiminin % 64’ü hayvan yemi, % 19’u ise insan beslenmesinde kullanılmaktadır. Ülkemizde ise mısırın insan beslenmesinde kullanılma oranı (% 45) hayvan yemi olarak kullanılma oranından (% 41) daha fazladır (Turgut 2002).