1 Selim İlçesinin Bin Yıllık Tarihine Kısa Bir Yolculuk Erdinç ASLAN- 30 Eylül 2018 erdinc.aslan@outlook.com Tarihte “Döşkaya Sancağı” ve “Döşkaya Nahiyesi” olarak bilinen Selim İlçesinin bulunduğu araziler, 1064’de Selçuklu Sultanı Alpaslan’ın Kars bölgesini fethetmesiyle Türklerin hâkimiyetine girer. 1236 yılında Moğolların ele geçen bölge, 1386 yılında Timur’un idaresine girer. Timur’un Kars Kalesi ve şehrini ele geçirmek için yaptığı hücumlarda, kale ve şehir tamamen harabe haline gelir (Kızılkaya 2009: 194). Bu tarihten itibaren Kars ovası ve köylerinin idare merkezi Döşkaya Kalesi olur (Kırzıoğlu 1976: 245). 1406’da Timur’un bölgedeki hâkimiyeti sona erer ve Karakoyunlu hâkimiyeti başlar. O dönemde bölgede Karakoyunlular ile Akkoyunlular arasında büyük bir mücadele vardır. Tarihe Döşkaya Savaşı olarak geçen ve 1434 yılında Karakoyunlu hükümdarı İskender Mirza’nın Akkoyunlu beyi Kara Yüllük Osman’ı askerlerini Döşkaya’da mağlup ettiği savaş bunlardan bir tanesidir (Solmaz 2008: 244). 1466 yılında Karakoyunlu Devleti’nin yıkılmasıyla Döşkaya, Akkoyunlu Devletinin yönetimine girer. Akkoyunlu Türkmenleri bölgedeki birçok kaleyi imar ederken Kars Kalesi’nde o dönemde de herhangi bir tamir ve ıslah çalışması yapılmamıştır (Kızılkaya 2008: 194). Akkoyunlular Döşkaya’yı Serhadd-i Gürcistan (Atabek Yurdu) olarak adlandırmaktadırlar (Kırzıoğlu 1976: 245). 1501’de Akkoyunlu Devletine Şahismail tarafından son verilir. Safevi Devletinin kuruluşunu ilan eden Şahismail, bölgenin yeni hâkimi olur. Döşkaya bölgesi de bu kez Safeviler ile Osmanlılar arsındaki güç mücadelesinin merkezlerinden biri haline gelir. Yavuz Sultan Selim, Çaldıran Seferiden dönerken 16 Eylül 1514’de Döşkaya’da konaklar. Yavuz’un Döşkaya’ya gelişi dönemin şairlerinden Şükri’nin mısralarında da yer bulur. Bu tedârükle gidüp Dârây-i-Dîn Geldi Çalkavr'a, o dem pür-hışm ü kîn. Döşkaya'ya geldi ol yerden hemân Sonradan Bardûz ki oldu mekân. Bu konak gaayetle sa'b ü durdur Geç geİürse askeri ma'zûrdur. (Kırzıoğlu 1976: 110) Bölge sık sık iki devlet arasında el değiştirse de 1537 yılında Osmanlı hâkimiyetine girer. Döşkaya’nın 944-945/ 1538-1539 tarihli tevcihat ve 957/1540 tarihli tahrir defterlerinde 24 Şaban 945/15 Ocak 1539 tarihli tevcihat kaydında Pasin sancağının Zivin nahiyesine bağlı olduğu görülmektedir (Solmaz & Altuğ 2017: 161). O tarihte 200 haneli bir yerleşim yeri olan Döşkaya, bölgenin merkezi durumundadır. (Tırhani akt. Kızılkaya 2008: 195). Celalzade 1556’da eserini bitirirken Kars bölgesine Döşkaya Sancağı denildiğini kaydetmektedir (Kırzıoğlu 1976: 246). Nitekim Kars Ovası 1554’te Döşkaya Sancağı adıyla Erzurum’a bağlanmış; önce yerli beylerden Kazan Bey, daha sonra da Dulkadirli Şahmehmed Sancak Beyi olarak atanmışlardır (Kırzıoğlu 1976: 321).