ÖDOKSUS’DAN ARİSTOTALES’E EŞ MERKEZLİ KÜRELER TEORİSİ İLK GEOMETRİK EVREN MODELİ Fatih AYDOĞAN* Giriş-Astronominin Doğuşu “Her insan doğası gereği bilmek ister.” 1 Aristotales Metafizik kitabına bu cümle ile başlar ve devamında bilgeliğin deneyimin öğretilebilir hale gelmesi olduğunu anlatır. İnsana ait bu saptama toplumlar için de geçerlidir. Çivi yazısını doğuran Sümer-Sami entelektüel birleşimi deneyimi öğretilebilir kılmış ve insanlığın evrensel bilgi hafızasını başlatmıştır. Bugün bu sayede o dönemin insanının evren tasavvurları hakkında fikir sahibiyiz. Basra körfezi etrafında tarımla gelişen ilk uygarlıklar suyu kutsal saymışlardı. Tanrılar sudan yaratılmış ve kamış evlerin üstünde oturuyorlardı. Babil yaratılış destanı Enuma Eliş(Henüz Yukarıya)’in ilk cümleleri şöyledir: 1.Henüz yukarının adı gökyüzü değil iken, 2.Aşağıya yeryüzü denmez iken, 3.Apsu vardı.[Tanrıların] ileri geleni babasıydı o. 4.Ve onların hepsini doğuran Tanrıça Tiamat vardı. 5.Ve [Apsu ile Tiamat] sularını birbirine karıştırdılar 6.Henüz [Tanrılar için]bir giparu evi bile yapılmamış, kamış-evler kurulmamıştı. 9.Suların içinde tanrılar yaratıldı. 2 Yelkenli teknenin icadı 3 ve tarımda sulama yöntemlerinin gelişmesi ile birlikte su ehlileştirilecek, destanın devamında tanrılar Enuma Eliş’e yani gökyüzüne taşınacaktı. Güneşin oğlu Marduk için 7.tabletde şöyle söylenecektir: 16.Tanrılar için kutsal gökyüzünü yarattı, 17.[Gökyüzünün]yollarını yaptı, göksel evlerini donattı. *İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bilim Tarihi Ve Felsefesi Tezli Yüksek Lisans. f.aydogan88@hotmail.com