ULUSLARARASI TÜRK KÜLTÜRÜ VE MEDENİYETİ KONGRESİ 5-8 EYLÜL 2018 BALIKESİR/TÜRKİYE INTERNATIONAL CONGRESS OF TURKISH CULTURE AND CIVILIZATION 5-8 SEPTEMBER 2018 BALIKE- SIR/TURKEY - EDİTÖR Dr. Ahmet UYSAL Balıkesir Aralık 2018 - ISBN: 978-605-68845-0-4 - s. 1077-1087 TÜRK OCAKLARI’NIN KAPANMASI/KAPATILMASI Prof. Dr. Nurettin Güz * ÖZET Türkiye’de tarihi Cumhuriyet öncesine uzanan kurumlar arasında Türk Ocakları önemli bir yer tutar. Ocaklar, Osmanlı’nın yıkılış döneminde ortaya çıkan ve bir anlamda imparatorluğun ayakta kalması için mücadele veren, ancak daha çok imparatorluğun asli unsuru olan Türkler ve imparatorluk dışında yaşayan Türkler arasında kültü- rel bir bağ oluşturmaya çalışmıştır. Milli Mücadele yıllarında düşmanın yurttan atılması ve yeni devletin kuruluş sürecinin içerisinde yer alan Ocaklar, Cumhuriyetin ilan edilmesinden sonraki dönemde de misyonuna uygun olarak ülkenin hemen her köşesinde faaliyetlerini sürdürmüştür. Atatürk’ün de destek verdiği bu kurumlar 1930 sonrasında yaşanan Tek Partili Yönetim’e geçiş süreci ile birlikte sıkıntılı bir dönem yaşamıştır. İsmet Paşa’nın başını çektiği CHP içerisindeki radikallerin parti içi ve dışındaki siyasi muhalifleri tasfiye etmeleri ile birlikte partiye bağımlı ya da bağımsız diğer kurumlar gibi Ocaklar için de kapanma ya da tasfiye süreci başlamıştır. Aslında Ocakların misyonu sona erdirilmemiş şekil değiştirilerek aynı misyon güçlü hükümet desteğiyle yeni kurulan Halkevlerine verilmiştir. Ocakların kapatılmasına yönelik teşebbüse dönemin Ocak yöneticileri diren- mişse de sonuç değişmemiştir. Dönemin hükümeti Ocakların kendisini feshederek partiye katıldığını iddia etmiş- tir. Ocakların kapatılma sürece sadece bu kurumlar açısından değil yaklaşık yirmi yıl sürecek olan ve parti ile devletin bütünleştiği Tek Partili Yönetime gidişte yapılan uygulamaların nasıl olduğunu göstermesi açısından da önemlidir. Partiye bağlı kurumlardan olmasına rağmen Ocakların yaşamasına izin verilmedi. Bu kapatılma, dö- nemin hükümetinin muhalefetsiz ve bağımsız yönetim oluşturmada uyguladığı yöntemleri göstermesi açısından da dikkate değerdir. Bu çalışmada Ocakların kapatılma süreci ele alınacak, Ocakların mis yonu ile yeni kurulan Halkevlerinin misyonu tartışılacaktır. Anahtar Kelimeler: Türk Ocakları, Halkevleri, Türk Yurdu, Tek Partili Yönetim CLOSURE/CLOSING OF TÜRK OCAKLARI Abstract Türk Ocakları hold an important place the institutions that its history dates back to the Republic. Ocaklar, tried to establish a cultural link between the Turks that emerged during the fall of the Ottoman Empire and the Turks, who were struggling for the survival of the empire in a sense, but rather the essential element of the empire and the Turks living outside the empire. In the years of the Milli Mücadele (National Struggle), the expulsion of the enemy and the establishment of the new state, Ocaklar continued its activities in almost every corner of the coun- try in accordance with its mission in the period following the proclamation of the Republic. These institutions, supported by Atatürk, experienced a troubled period with the transition to the Tek Partili Yönetim (Single Party Administration) after 1930. The process of closure or liquidation has started for the quarries, such as party- dependent or independent institutions, when the radicals within the CHP, led by İsmet Pasha, liquidated political opponents inside and outside the party. In fact, the mission of the Ocaklar was terminated and the same mission was given to the newly founded Halkevleri (Community Centers) with strong government support. Although the managers of the period resisted the attempt to close the Ocak, the result has not changed. The government of the period claimed that the Türk Ocakları had dissolved themselves and joined the party. It is also important in terms of showing how the practices carried out in Tek Partili Yönetim (Single Party Management). The Turkish Oca k- ları were not allowed to live despi te the fact that they were affiliated with the party. This closure is also im- portant in that it shows the methods of the government of the time in the creation of an independent and inde- pendent administration. In this study, the process of the closure of Türk Ocakları will be discussed, the mission of the quarries and the newly established Community Centers' mission will be discussed. GİRİŞ * Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi, nurettinguz@gmail.com