Yapay Zekâ Robotları Bir gün Özgürleşip Allah’a İnanabilirler mi? * Mustafa ÇEVİK  Özet Bu yazıda yapay zeka robotlarının gelecekte inisiyatif alıp alamayacakları sorunu irdelenmektedir. Yazıda önce yapay zekâ robotlarına dair genel algı, daha sonra bu algının haklılığı konuşulacaktır. Yapay zekâ robotlarının programlanmış yapıları ile doğadaki cisimlerin yapısı arasındaki benzerlik konuşulacak. Yapay zekâ robotlarının duygu, özgür irade, seçim konusunda insan ile karşılaştırılması yapıldıktan sonra meleklerin robotlar ile olan benzerlikleri ele alınacaktır. Son olarak da robotların özgür irade kullanamayacaklarının gerekçeleri üzerinde durulacaktır. Anahtar Kelimeler: Yapay Zeka, robotlar, robotların seçimi, özgür irade, iç mekanizm, dış mekanizm, melek, irade, özgür seçim, kişi, kişilik. Robotlar hakkında çoğu zaman abartılı ve bilinçli olmayan konuşmalar yapılır. Sanki insanın daha gelişmiş hali veya sanki gelecekte bir gün karar alıp insana egemenlik kurup yöneteceklermiş gibi konuşulur. Bu konuşmaları bir bilim insanından, bir düşünürden, bir din adamından veya bir politikacıdan duyabilirsiniz. Yapay zekâ ürünleri hakkında bu tür konuşmalar yapanların göremediği bir sorun vardır. Robotların bir gün karar alıp insanı yönetmesi için kendi başına karar alacak otonomiye sahip olmaları gerekir. Onlar bilinçlice tercih yapabilmeli, inisiyatif alabilmeli vs. Ve ayrıca bütün bunlar için de bir “özgür irade”ye sahip olmalıdır. Peki, robotların bir gün karar alıp insanı yöneteceğini ve bir gün insanın yerine geçebileceğini söyleyenler bu sorunun hesabını vermişler midir? Elbette hayır. Bu tarz konuşmaları yapanlar robotlar hakkındaki bilgiden hareketle bunları söylemiyorlar. Bu sadece onların teknoloji ve yapay zekâ robotları için besledikleri bir temennidir. Bunun böyle olduğunu bu yazıda kanıtlamaya çalışacağız. Elbette yapacağımız kanıtlama robotların laboratuvar ortamında incelemesi olmayacaktır. Zaten robotların sözü edilen bağlamda bu şekilde incelenmesi de mümkün değildir. Yapılacak olan şey robotların ve robot teknolojisi ile ilgili bu tarz konuşmalar arasındaki tutarsızlıklardan hareketle robotların özgür iradeyle inisiyatif alamayacaklarını ortaya koymak olacaktır. * Bu yazının aslı Beytulhikme An International Journal of Philosophy dergisinin 7. Cildi/2. Sayısında “ Will It Be Possible for Artificial Intelligence Robots to Acquire Free Will and Believe in God?” başlığı ile yayınlanmıştır.  Prof. Dr., ASBU, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi, Felsefe Bölümü.