42 GATUNKI STAROPOLSKIE teksty drugie 2019 / 2 Paweł Bohuszewicz, dr hab. Instytut Literatury Polskiej UMK w Toruniu. Interesuje się teorią i historią powieści, teorią interpretacji, długim trwaniem kultury sarmackiej. Ostatnio opublikował książkę Od „romansu” do powieści. Studia o polskiej literaturze narracyjnej (druga połowa XVII wieku – pierwsza połowa XIX wieku), Toruń 2016. Kontakt: bohusze- wicz@umk.pl O tym, że historia literatury polega na modelowa- niu przebiegu procesu literackiego wiemy od daw- na. Janusz Sławiński w klasycznym tekście Synchronia i diachronia w procesie historycznoliterackim z 1967 roku pokazywał, że powieści społeczno-obyczajowej nie da się wywieść z następujących po sobie chronologicznie tekstów, bowiem „teza mówiąca o ciągu ewolucyjnym odnosi się nie do wyliczonych dzieł, ale do owej nad- rzędnej całości, którą każde z nich reprezentuje. To w jej obrębie dokonują się takie czy inne przesunięcia i zmia- ny” 1 . Niemal identycznie około 20 lat później dowodził niemiecki konstruktywista Siegfried J. Schmidt, według którego praca historyka nie polega na zestawianiu „zda- rzeń pozostających ze sobą w bezpośrednich związkach przyczynowo-skutkowych”, ale na łączeniu owych poje- dynczych zdarzeń w większe całości 2 . Obaj autorzy zatem 1 J. Sławiński Dzieło – Język – Tradycja, PWN, Warszawa 1974, s. 13. 2 S.J. Schmidt O pisaniu historii literatury. Kilka uwag ze stanowiska kon- struktywistycznego, przeł. M.B. Fedewicz, „Pamiętnik Literacki” 1988 z. 3, s. 239. Opozycja „romans” – powieść wobec problemów historii literatury Paweł Bohuszewicz teksty drugie 2019, nr 2, s. 42–64 DOI: 10.18318/td.2019.2.5 | ORCID: 0000-0003-0033-2876