12 9 • GÜZ 2013 / SAYI 67 129-168 bilig Türk Dillerinde Kipsellik ve Kipselliğin Anlambilimsel Haritası Julian Rentzsch  Öz Bu çalışmanın temel amacı, Türk dillerindeki kipselliğin ana ifadelerine genel bir göz attıktan sonra, kipselliğin anlambi- limsel alanının tipik bölümlenişini tespit etmektir. Görgül so- nuçlar, genel dilbilim çerçevesinde sunulan bazı modeller ve iddialarla karşılaştırılacak, Türkçe delillerin model kuram için önemi irdelenecektir. Olay kipselliği, görünüşsel kipsellik ile epistemik kipsellik olmak üzere üç kipsellik sınıfı incelenecek, anlambilimsel çatı ulamlar olarak ise olanaklılık, gereklilik ile istek dikkate alınacaktır. Türk dillerinin, model üzerinde yer yer uyarlamalar gerektiren bazı özellikler gösterdiği görülecek, kipselliğin bağdaşık bir ulam olarak betimlenemeyeceği kanıt- lanacaktır. Anahtar Kelimeler Kipsellik, kip, anlambilim, anlambilimsel harita, etki alanı, dilbilgiselleşme Kipselliğin Anlambilimsel Haritası Türk dilleri, diğer dil ailelerine oranla birbirine oldukça benzer olmakla beraber, kipsellik 1 (modality) ifadeleri alanında büyük çeşitlilik göstermek- tedir. 2 Ama kipsel öğelerin yüzey şekilleri ne kadar farklı olsa da aralarında ana hatları aşağıda tarif edilecek olan birkaç esaslı benzerlik de vardır. Bu benzerliklerin bazıları, Türk dillerini kipsellik kuramlarının şekillendiril- mesinde önem taşıyan Grekçe, Latince, İngilizce gibi diller başta olmak üzere diğer dillerden ayırmaktadır. Bundan dolayı Türk dilleri şimdiye kadar dikkate alınmayan bazı bileşenlerle kipsellik kuramını bütünleme _____________  Mainz Üniversitesi Türkoloji Bölümü – Mainz / Almanya julianrentzsch@yahoo.com