15 Jan Kluza Uniwersytet Jagielloński w Krakowie Subsydiarny akt oskarżenia w perspektywie nowelizacji kodeksu postępowania karnego – ustawy z 19 lipca 2019 r. / Subsidiary prosecuton in view of the amendment to the Code of Criminal Procedure – act of 19 th July 2019 Studia Prawnicze i Administracyjne 28 (2) 2019 ISSN 2081-8025 e-ISSN 2449-9722 str. 15-19 1. WSTęP S ubsydiarny akt oskarżenia jest tą instytucją proce- sową, której funkcjonowanie uzasadnia się wzmoc- nieniem zasady legalizmu 1 i zapewnieniem prawa do sądu, z drugiej jednak strony jest ona szeroko krytykowana ze względu na niską efektywność oraz przerzucenie ciężaru postępowania dowodowego na sąd. W obecnym kształcie, funkcjonującym od 2007 r. (poza niewielkimi zmianami w 2015 r.), dla uzyskania przez pokrzywdzonego konieczne jest zaskarżenie przez niego postanowienia o odmowie bądź umorzeniu postępowania oraz jego uwzględnienie przez sąd, a następnie ponownie wydanie tożsamej w treści decyzji procesowej. Z tej jednak racji, że liczba wnoszonych aktów oskarżenia przez oskarżyciela posiłkowego po nowelizacji z 2007 r., która zniosła wymóg powtórnego zażalenia posta- nowienia o odmowie/umorzeniu postępowania, drastycznie wzrosła, a wyroki skazujące w tych sprawach były rzadko wydawane 2 , Ministerstwo Sprawiedliwości w złożonym w Sejmie projekcie nowelizacji kodeksu postępowania kar- nego ujęło kilka zasadniczych zmian w zakresie dotyczącym 1 P. Hofmański, S. Waltoś Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2016, s. 304. 2 Zob. J. Kluza Skarga subsydiarna pokrzywdzonego w postępowaniu karnym w ujęciu prawnoporównawczym, „Studia Prawnicze i Admini- stracyjne” 2017, nr 3, s. 9. skargi subsydiarnej, co ma doprowadzić do tego, że subsy- diarne akty oskarżenia będą cechować się większą skutecz- nością. Projekt ten został uchwalony w dniu 19 lipca 2019 r. 2. ZAłOżENIA PROJEKTU NOWELIZACJI W uzasadnieniu projektu wskazano, że zmiany służące przy- wróceniu kontroli prokuratorowi nadrzędnemu w kwestii wnoszenia skargi subsydiarnej, mają doprowadzić do tego „by ewentualne usterki tej decyzji, formalne lub merytorycz- ne, ze szczególnym uwzględnieniem wykonania wytycznych sądu uchylającego poprzednio wydane postanowienie, mo- gły być usunięte” jeszcze na etapie postępowania przygoto- wawczego. Projektodawca wskazał, że dotychczasowy tryb wnoszenia skargi subsydiarnej już po drugim postanowie- niu prokuratora o odmowie/umorzeniu postępowania, był przedwczesny i „niepotrzebny”. Co do zasady wskazanie to należy podzielić, jednak położenie przez projektodaw- cę głównego nacisku na dodatkową kontrolę odwoławczą zażalenia przez prokuratora nadrzędnego, która w jego in- tencji ma doprowadzić do zmniejszenia liczby wnoszonych aktów oskarżenia przez pokrzywdzonego, należy ocenić ostrożnie. W opinii Sądu Najwyższego wskazano, że zmia- na ta jest co do zasady prawidłowa, lecz może prowadzić to do ograniczenia praw pokrzywdzonego przez częściowe STRESZCZENIE Nowelizacja z 19 lipca 2019 r. kodeksu postępowania karnego jest kolejną w przeciągu ostatnich 5 lat dużą nowelą kodeksu po- stępowania karnego. Po raz pierwszy jednak od 2007 r. dotyka on zagadnienia związanego z subsydiarnym aktem oskarżenia. W zasadzie projektowane zmiany należy ocenić pozytywnie, po- nieważ w dużej mierze powodują powrót do rozwiązań sprzed 2007 r., jednakże w kilku obszarach zmiany wydają się być nie- wystarczające. SLOWA KLUCZOWE: subsydiarny akt oskarżenia, oskarży- ciel posiłkowy, zasada legalizmu. SUMMARY The amendment of 19 th July 2019 to the Code of Criminal Proce- dure is another major amendment to the Code of Criminal Proce- dure in the last 5 years. However for the frst time since 2007, it deals with the issue of a subsidiary indictment. In principle, the proposed changes should be assessed positively, because they largely cause a return to solutions from before 2007, but in sev- eral areas the changes seem to be insufcient. KEY WORDS: subsidiary indictment, auxiliary prosecutor, rule of legalism. JEL CLASIFICATION: K40