AFYONKARAHİSAR DAZKIRI- İDRİS KÖYÜ CAMİİ VE KALEMİŞİ BEZEMELERİ AFYONKARAHİSAR DAZKIRI- IDRIS VILLAGE MOSQUE AND HAND- PAINTED ORNAMENTS Yrd.Doç.Dr.Şeyda ALGAÇ Afyon Kocatepe Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü seydaalgac@hotmail.com Öz Bu çalışmada, daha önce ayrıntılı olarak çalışılmamış olan Dazkırı - İdris köy camiinin iç mekanlarındaki sıva üstü nakışlar tanıtılacak ve benzer kalemişlerine sahip köy ve kasaba camileri ile karşılaştırılacaktır. Dazkırı- İdris Köyü Camii, özgün bir mimari üslup taşımamaktadır ancak kalem işleri özgünlüğünü korumaktadır ve dönemi için önemli ipuçları sağlamaktadır. Yapıda bulunan iki kitabe inşa tarihi olarak M.1902’ yi ve sıva tarihi olarak M.1913’ü vermektedir. Camii, dıştan basit bir görünüşe sahip olmasına rağmen iç mekanı zengin kalemişlerine sahiptir. İç mekan duvarları ince beyaz bir alçı tabakasıyla sıvanmış ve sıva üzerine lacivert şeritlerle yatay ve dikey dikdörtgen panolar oluşturulmuş, içleri geometrik, sembolik, mimari motiflerle, naturel ve stilize edilmiş bitkisel kompozisyonlarla bezenmiştir. Süslemelerle birlikte Allah Muhammed dört halifenin isimleri ve dini içerikli yazılar da kullanılmıştır. Yapının kalem işleri, tasarım, renk kompozisyon ve motifler açısından Denizli - Güney Belenardiç Köyü camii, Denizli- Baklan- Boğaziçi Kasabası Eski camii, Denizli - Akköy Yukarı camii, Denizli Çivril- Bulgurlar Köyü camii, Aydın Kuyucak Kayran Köyü camii, Muğla -Fethiye-Seki Tekke camii, Konya-Bozkır Hisarlık (Asarlık) camii ile büyük benzerlik gösterir. Denizli, Afyon ve Konya çevresi 18. ve 19. yüzyıllarda tekke ve zaviyelerin yoğun olduğu bir bölgedir. Bölgedeki köy ve kasaba camilerinde tekke ikonografisi ile ilgili sembolik motiflerin kullanılmış olması bu yapıların süslemesinde tekkeyle bağlantısı olan gezici sanatkar dervişler çalışmış olabileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: İdris Köyü, camii, kalemişi, Afyonkarahisar, bezeme Abstract In this article, hand painted ornaments of Dazkırı - Idris village mosque that wasn’ t published before, will be introduced and will be compared with hand painted ornaments of other smilar village and town mosques. Dazkırı Idris village mosque, which has no importance in terms of architectural history, has been repaired and subjected to certain additions in its interior space, however its hand-painted works still maintain their originality, giving important clues for the period. The building was built in 1902 and was painted in 1913. The mosque has a simple outer appearance whereas the hand-painted works in the sanctuary and narthex are extremely flamboyant. The walls are plastered through application of a fine white plaster layer, and on such plaster, panels were created with navy blue horizontal and vertical strips, and various ornaments were made on the resulting sheets. Among these are geometric, symbolic, architectural representations and natural and stylised floral designes, Along with the ornaments, such writings as Allah, Muhammad, the names of the four khalifas and other religious writings were also used. The orrnaments available in Dazkiri-Idris village mosque show great similarities with Denizli Akkoy – Yukarı mosque those available in Denizli- Güney Belenardic, Baklan Bogazici mosque and Denizli Çivril – Bulgurlar village mosque, Aydın Kuyucak – Kayran village mosque, Muğla Fethiye Seki Tekke mosque, Konya Bozkır Hisarlık (Asarlık) mosque. Denizli, Afyonkarahisar, Konya and their surroundings constitute a region where there were a great number of tekkes and zawiyahs during the 18th and 19th centuries. The use of symbolic motifs related to tekke iconography in the village and town mosques around the region suggests that the wandering artisan dervishes, who had a connection with the tekke, might have performed the embellishment of these buildings. Keywords: Idris village, mosque, hand painted, Afyonkarahisar, ornament Dazkırı İdris Köyü Camii, Afyonkarahisar’ ın merkeze 140 km uzaklıktaki güney ilçelerinden Dazkırı’ nın 13 km kuzeybatısında yer alan İdris köyünde bulunmaktadır (İlgar - Karazeybek, 2001: 334), (Karazeybek- İlgar, 2014: 146- 148).