ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ, 2011, 18 (4) ◆ 468-483 PSYCHOLOGY, 2011, 18 (4) ◆ 468-483 Αλληλοσυντονισμός της προσοχής και γλωσσική ανάπτυξη σε νήπια με σύνδρομο Down ΧΡΙΣΤΙΝΑ Φ. ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ 1 , ΝΙΚΗΤΑΣ Ε. ΠΟΛΕΜΙΚΟΣ 2 , ΕΛΕΝΗ ΦΡΥΣΙΡΑ 3 , ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΚΟΝΤΑΚΟΣ 4 , ΜΑΡΙΑ ΚΑΪΛΑ 5 , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ 6 ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟΣ 7 & ΑΝΝΑ ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ 8 Πολλές έρευνες καταδεικνύουν ότι στα παιδιά χωρίς αναπτυξιακές διαταραχές η ικανότητα αλληλοσυντονισμού της προσοχής (ΑΣΠ) συνιστά προϋπόθεση για την ανάπτυξη της γλώσσας. Ωστόσο, τα δεδομένα σχετικά με την ανάπτυξη του ΑΣΠ και τη σχέση του με την ανάπτυξη της γλώσσας σε παιδιά με σύνδρομο Down (ΣΝ) είναι συχνά αντικρου- όμενα. Η παρούσα μελέτη έχει σκοπό να διερευνήσει την εκδήλωση συμπεριφορών ΑΣΠ σε νήπια με ΣΝ και τη σχέση τους με την κατανόηση και την παραγωγή της γλώσσας. Συμμετείχαν 10 νήπια με ΣΝ (μέση χρονολογική ηλικία: 58 μήνες) και 10 νήπια χωρίς αναπτυξιακές διαταραχές (ομάδα ελέγχου, ΟΕ) (μέση χρονολογική ηλικία: 32 μήνες) αντίστοιχου επιπέδου κατανόησης της γλώσσας. Η κατανόηση και η πα- ραγωγή της γλώσσας αξιολογήθηκαν με τις σχετικές υποκλίμακες των δοκιμασιών πρώιμης μάθησης (Müllen, 1995), η παραγωγή λεξιλογίου με το Ερωτηματολόγιο Ανάπτυξης της Γλώσσας (Rescorla, 1989) και οι μη γλωσσικές συμπεριφορές μέσω παρατήρησης της αλληλεπίδρασης με τη μητέρα σε ημιδομη- μένες συνθήκες παιχνιδιού. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, τα νήπια με ΣΝ εκδηλώνουν στατιστικά ση- μαντικά περισσότερες συμπεριφορές ΑΣΠ από τα νήπια χωρίς αναπτυξιακές διαταραχές. Επιπλέον, δια- πιστώθηκε ότι στα νήπια με ΣΝ η παραγωγή της γλώσσας παρουσιάζει στατιστικά σημαντική αρνητική συ- σχέτιση με χειρονομίες που δηλώνουν αυτόβουλο αίτημα. Φαίνεται ότι τα παιδιά με ΣΝ ακολουθούν πα- ρόμοια πορεία μετάβασης από την προγλωσσική στη γλωσσική επικοινωνία με τα παιδιά χωρίς αναπτυ- ξιακές διαταραχές, μολονότι παρατηρείται σημαντική καθυστέρηση. Λέξεις-κλειδιά: Aλληλοσυντονισμός της προσοχής, Σύνδρομο Down, Γλωσσική ανάπτυξη. 1. Διεύθυνση: Επίκουρη Καθηγήτρια, Τ.Ε.Π.Α.Ε.Σ., Πανεπιστήμιο Αιγαίου, 25ης Μαρτίου 1, Κτίριο «Κάμειρος», 85100 Ρόδος. E-mail: papailiou@rhodes.aegean.gr 2. Διεύθυνση: Καθηγητής, Τ.Ε.Π.Α.Ε.Σ., Πανεπιστήμιο Αιγαίου, 25ης Μαρτίου 1, Κτίριο «Κάμειρος», 85100 Ρό- δος. E-mail: polemikos@rhodes.aegean.gr, 3. Διεύθυνση: Επίκουρη Καθηγήτρια, Εργαστήριο Κλινικής Γενετικής, Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία», Θηβών & Λεβαδείας, Γουδή, 11527 Αθήνα. E-mail: efrysira@ yahoo.gr 4. Διεύθυνση: Καθηγητής, Τ.Ε.Π.Α.Ε.Σ., Πανεπιστήμιο Αιγαίου, 25ης Μαρτίου 1, Κτίριο «Κάμειρος», 85100, Ρό- δος. E-mail: kodakos@rhodes.aegean.gr 5. Διεύθυνση: Καθηγήτρια, Τ.Ε.Π.Α.Ε.Σ., Πανεπιστήμιο Αιγαίου, 25ης Μαρτίου 1, Κτίριο «Κάμειρος», 85100, Ρό- δος. E-mail: kaila@rhodes.aegean.gr 6. Διεύθυνση: Σχολικός Σύμβουλος, Α’ βάθμιας Εκπαίδευσης, Δ’ Αθήνας, E-mail: cthmich@uth.gr 7. Διεύθυνση: Επίκουρη Καθηγήτρια, Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Θεσσα- λίας, Αργοναυτών & Φιλελλήνων, 38221 Βόλος. Email: vasstrog@hotmail.com 8. Διεύθυνση: Διδάσκουσα με το Π.Δ. 407/80, Τ.Ε.Π.Α.Ε.Σ., Πανεπιστήμιο Αιγαίου, 25ης Μαρτίου 1, Κτίριο «Κά- μειρος», 85100 Ρόδος. E-mail: polemicoua@hotmail.com ΠΕΡΙΛΗΨΗ