Makale Geliş Tarihi: 18.10.2018 - Makale Kabul Tarihi: 05. 05. 2019 Türkbilig, 2019/37: 53-60. GLOBAL ETİMOLOJİLER BAKIMINDAN TÜRKÇEDE BİR “1” VE İKİ “2” SAYI ADLARI VE PARMAK SÖZCÜĞÜ: “BİRİ İKİ, İKİYİ BİR ETMEK VE BİR YERDE TOPLAMAK” Mehmet Vefa NALBANT * Öz: Dil karşılaştırmalarında kullanılan temel sözcüklerden bir kısmı sayı adlarıdır. Bu sayı adlarından ilk iki sırada bulunanları global sözcükler olup, global etimolojiler için kullanılmış sözcüklerdendir. Türkçe sayı adları üzerinde maalesef ki bugüne kadar yapılmış yeterli bir etimolojik açıklama ya da özgün bir çalışma kaydedilmemiştir. Bu çalışmanın hedefi Türkçe bir/1 ve iki/2 sayı adlarının kökenine ışık tutarken diğer yandan bunların global etimolojilerle parmak sözcüğü üzerinden bağlantısını kurmak olarak belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Global etimoloji, Türkçe sayı adları, bir, iki, parmak. Turkish Number Names One “1” and Two “2” In Regard To Global Ethmologies and The Word finger: Making One To Two, Making Two To One And Add In One Place Abstract: Some of the basic words used in language comparisons are number names. The first two of these number names are global words and they are used for global etymologies. Unfortunately, a sufficient etymological explanation or an original study on Turkish number names has not been recorded. The aim of this study is to highlight the origin of the Turkish bir/1 and iki/2 number names, while on the other hand to establish to link them to the global etymologies through the word, finger. Key Words: Global etymology, Turkish number names, one, two, finger. 0. Giriş Dilin kökeni, tek kökenli dağılım ve çok kökenli dağılım çerçevesinde uzun yıllardır çözülmeye çalışılan bir sorun olarak bilim insanlarının karşısında durmaktadır. Dil karşılaştırılmalarında kullanılacak malzemenin türü ve tespiti de yine üzerinde durulan konulardan biri olmuştur. Son elli yılda dilin kökeni konusundaki tek kökenlilik çalışmaları yeni bir boyut almış, Nostratik ve Avrasyatik dil teorileri sayesinde birbirine çok uzak sanılan küçük dil ailelerini ve bu aileleri oluşturan tek dilleri birbiriyle karşılaştırma olanağı doğmuştur. Karşılaştırmalı Hint-Avrupa dilbiliminin kurucuları dil bilgisel biçimlerin karşılaştırılmasına büyük önem vermişlerdir. Bu eğilim günümüze kadar gelmiştir. Bu yaklaşımın bir sonucu olarak dil karşılaştırmalarında yeniden kurma yöntemi gelişmiş ve klasik Hint-Avrupa dil araştırmalarında bu yöntem kullanılmıştır (Bomhard, 1998:1,2). İkinci yöntem dil bilgisinin yanı sıra söz varlığının kendi bütünlüğü içinde sistematik bir karşılaştırmasına dayanan sınıflama yöntemidir. Bu ikinci yöntemin * Prof. Dr., Pamukkale Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili Ve Edebiyatı Bölümü. Denizli/TÜRKİYE. E-posta: vnalbant@gmail.com ORCID No: 0000-0001-6987-5259