637 “DeğişKent” Değişen Kent, Mekân ve Biçim Türkiye Kentsel Morfoloji Araştırma Ağı II. Kentsel Morfoloji Sempozyumu ISBN: 978-605-80820-1-4 Değişen Kır Kent İlişkisi ve Bölgesel Kentleşme, İzmir- Urla Örneği Değişen Kır Kent İlişkisi ve Bölgesel Kentleşme, İzmir- Urla Örneği Işın CAN 1 , Berna YAYLALI-YILDIZ 2 , İpek EK 3 , Fulya POLAT 4 1 IYTE, Mimarlık Fakültesi, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü 2,3,4 IYTE, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, isincan@iyte.edu.tr, arch.berna@gmail.com, ek.ipek@gmail.com, fulyapolat@iyte.edu.tr Özet: Türkiye’de 1970’lerde gelişen ikincil ev (yazlık ev) olgusu ile küçük kıyı yerleşimleri yaz boyunca ikamet eden yazlıkçılar tarafndan farklı bir mekân tpolojisine dönüşmüştür. İzmir’in 38 km batsında, 1950’lerde daha çok tarımsal aktvitenin bulunduğu küçük bir ilçe olan Urla, bu ikincil ev ve farklı mekânsal kullanım biçimi ile yazlık evlerin bulunduğu bir yerleşime evrilmiştr. Dolayısıyla zaten mevcuta başlamış olan spekülatf baskı ile 1980’lerde mülk sahipleri arazilerini ya satmışlar ya da evlerini kiralamaya başlamışlardır. 1990’larda İzmir-Çeşme otobanının inşaatndan sonra birçok ikincil ev birincil ev tpine dönüşmüş, artan ulaşım ve erişim imkânları ile yeni inşa edilen birincil konut tpleri ana arter boyunca ve kıyıdan iç kesimlere doğru gelişim göstermiştr. 2000’li yıllarda ise İstanbul’dan İzmir’e göçlerin artmasıyla birlikte Urla’da şehirden uzak, sanatla ve doğayla iç içe bir sosyal yaşam üretlmesi için talepler artmıştr. Bu değişen sosyal beklentlerle birlikte, konut sektöründe yeni bir eğilim olarak bu etrafarı kuşatlmış (enclaves) konut tplerini oluşturmuştur. Ayrıca bölgede büyük bir araziye yayılmış olan yeni bir devlet üniversitesinin (İYTE) kurulması ile Urla’da isthdam ve genç nüfus bir nevi artmış ve yukarıda bahsedilen sebeplerden ötürü yerleşimin kırsaldan kente olan dönüşümünü hızlandırmıştr. Bu çalışma 1969 ve 2015 yılı haritalarının mekan dizilim yöntemi ile oluşturulmuş analizlerini kıyaslayarak Urla’daki morfolojik değişimleri incelemeyi amaçlamıştr. Dolayısıyla çalışmada (segment analysis) parçacıl analiz yöntemi kullanılmıştr. 1969 planı elde edilebilen en eski ve tek kadastral haritadır. Mekan dizilim yöntemi sonuçları göstermektedir ki ana arterlere ve merkeze olan bağlant kayıpları, kapalı sitelerin artması, entegrasyon ve bağlanırlık değerlerinde azalmaya sebep olmuştur. Aynı zamanda son zamanlarda Urla’ya sadece yakınında bulunan kent İzmir’den değil Türkiye ve özellikle de İstanbul’dan gelen nüfus ile iç göç yerleşimi dönüştürmeye devam etmektedir. Bölgedeki lüks konut üretmi ve emlak değerleri son yıllarda büyük artş göstermiştr. Bu çalışma bu morfolojik değişimleri izleyebildiğimiz fziksel sonuçları, Urla’daki sosyal yapının değişimiyle birlikte kente alternatf alt bölgelerin oluştuğu, kent ve kırsal arasındaki farklılaşmanın gitkçe silinip, Soja’nın (2013) belirtği türde bir bölgesel kentleşmenin yaşandığı “her yerin kent olduğu” kent kuram literatürü üzerinden yeniden okuyarak yorumlamayı hedefemektedir. Anahtar Kelimeler: Mekân dizilim, morfolojik değişimler, kent ve kır, bölgesel kentleşme, ikincil ev (yazlık ev). 31