1. GİRİŞ İşletmeler faaliyetlerini sürdürürken çok sayıda al- ternatif arasında bir seçim yapma problemiyle sıklıkla karşı karşıya kalmaktadırlar. Üstelik bu alternatifer arasında seçim yapılması sürecinde bir çok farklı fak- törü bir arada düşünmek zorundadırlar. Bu faktörlerin ise aynı ölçüm birimine sahip olması gerçek hayatta hemen hemen hiç gerçekleşmemektedir. Hatta servis kalitesi, tedarikçinin güvenilir olması gibi bazı faktör- lerde bir ölçüm cihazı ile ölçüm yapmak bile mümkün olmamaktadır. Ancak sağlıklı bir karar verme sürecinin gerçekleşebilmesi için nitel faktörlerin ölçülememesi nedeniyle değerlendirme sürecinden çıkarılması gibi bir durum da sözkonusu olamayacaktır. Herhangi bir ölçüm cihazı vasıtasıyla ölçüm yapılsa bile bunların birimleri aynı olmayacağından bu veriler de doğru- dan kullanılamayacaktır. Çok ölçütlü karar verme yön- temleri bu tür sorunların üstesinden gelebilmek için normalizasyon yöntemlerinden yararlanmaktadır. Bu normalizasyon yöntemleri mevcut bulunan değerleri birimi olmayan değerlere dönüştürerek birlikte ince- lenmelerine olanak sağlamaktadır. Bu noktada farklı çok ölçütlü karar verme yöntemlerinin değerlendir- me sürecinde yararlandıkları belirgin bir normalizas- yon yöntemi mevcuttur. Örnek vermek gerekirse Top- sis yöntemi çoğunlukla vektörel normalizasyondan yararlanmakta ve ideal çözüme uzaklığı bulmaktadır. Doğrusal normalizasyon yöntemininin tercih edildiği çok ölçütlü karar verme yöntemleri de bulunmakta- dır. Fakat doğrusal normalizasyon için de dört farklı yöntem mevcuttur. Ayrıca literatür incelendiğinde aynı çok ölçütlü karar verme yönteminin uygulandı- ğı farklı makalelerde farklı normalizasyon yöntemleri seçilmekte ve bir standarta sahip olmamaktadır. Ör- nek vermek gerekirse Moora yöntemi için doğrusal Normalizasyon Yöntemlerinin Çok Ölçütlü Karar Verme Sürecine Etkisi–Moora Yöntemi İncelemesi The Efects of The Normalization Methods to Multi Criteria Decision Making Process– Moora Method Review Aşkın ÖZDAĞOĞLU 1 Cilt: 14 • Sayı: 2 • Nisan 2014 ss. 283-294 283 1 Yrd. Doç. Dr., Dokuz Eylül Üniversitesi, İşletme Fakültesi, İşletme Bölümü, askin.ozdagoglu@deu.edu.tr EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW ÖZET İşletmeler çok sayıda değerlendirme ölçütünü bir arada gözönüne alarak alternatifer arasında seçim yapmak durumundadırlar. Bu değerlendirme ölçütlerinin ölçüm birimlerinin aynı olması durumu ise gerçek hayatta hemen hemen imkansızdır. Ölçüm birimleri farklı olan ölçütleri birarada incelemek için kullanılan yöntemler çok ölçütlü karar verme yöntemleri adıyla anılmaktadır. Çok ölçütlü karar verme yöntemlerinde ölçüm birimleri farklı olan ölçütleri incelemek için kullanılan çeşitli normalizasyon yöntemleri mevcuttur. Farklı çok ölçütlü karar verme yöntemleri farklı normalizasyon yöntemleri kullanmakta hatta aynı yöntem için literatürde farklı normalizasyon yöntemlerinin kullanıldığı bile görülmektedir. Bu çalışmanın amacı farklı normalizasyon yöntemlerinin alınan kararda bir değişiklik yaratıp yaratmadığını incelemektir. Bu amaçla veri setleri türetilerek Moora çok ölçütlü karar verme yöntemi için farklı normalizasyon yöntemleri uygulanmış ve tercih sırasının değişip değişmediği incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Üretim yönetimi, çok ölçütlü karar verme, normalizasyon, moora ABSTRACT Companies have to make a choice among alternatives by taking into consideration many diferent evaluation criteria together. In real world, same measurement units of the evaluation criteria are impossible. The methods used for analysing the evaluation criteria which have got diferent measurement units are called multi criteria decision making methods. There have been diferent normalization methods used for analysing the evaluation criteria which have got diferent measurement units in the multi criteria decision making methods. The diferent multi criteria decision making methods have used diferent normalization methods. Moreover, the diferent normalization methods can be used in the same multi criteria decision making method. The purpose of this study is to analyse the efects of the diferent normalization methods in the decision. For this purpose, the data sets have been derived. Then, the preference rankings have been analysed for Moora multi criteria decision making method by applying diferent normalization methods for the data sets. Keywords: Production management, multi criteria decision making, normalization, moora