1. GİRİŞ İşletmeler karşılaştıkları problemleri çözebilmek için bir çok değerlendirme ölçütünü birlikte göz önü- ne almak zorundadırlar. Bir karar verme olayından söz edilebilmesi için de elde mevcut çok sayıda alter- natiften söz edilmesi gerekmektedir. İşte çok sayıda değerlendirme ölçütünü bir arada göz önüne alarak farklı alternatiferin karşılaştırılması gerekliliği çok öl- çütlü karar verme yöntemlerinin geliştirilmesine yol açmıştır. Karar verme sürecindeki diğer bir sorun da, karar verme süreci üzerinde etkisi olan değerlendir- me ölçütlerinin doğal olarak farklı ölçüm birimlerine sahip olabilmesidir. Farklı birimlere sahip olan öl- çütleri aynı potada eritebilmek amacıyla çok ölçüt- lü karar verme yöntemlerinin bazılarının işleyişinde normalizasyon yöntemlerine başvurulmaktadır. An- cak bu normalizasyon yöntemleri doğrusal norma- lizasyon türleri, vektör normalizasyonu gibi pek çok farklı şekilde uygulanabilmektedir. Farklı çok ölçütlü karar verme yöntemlerinin farklı normalizasyon yön- temlerine başvurmasının yanında aynı çok ölçütlü karar verme yönteminde bile farklı normalizasyon yönteminin tercih edildiği literatürde sıklıkla görülen bir durumdur. İşte bu nedenle, farklı normalizasyon yöntemlerinin çok ölçütlü karar verme yönteminde kullanılması durumunda sonuçların nasıl etkilenece- ği hakkında bir bilgiye ulaşmak bu çalışmanın çıkış noktasını oluşturmuştur. Bu incelemeyi gerçekleştir- mek amacıyla 10 alternatif ve 5 değerlendirme ölçü- tü içeren 10 farklı veri seti üretilerek bu veri setleri üzerinde çok ölçütlü karar verme yöntemlerinden biri olan TOPSIS ile hesaplamalar gerçekleştirimiştir. Bu hesaplama sürecinde 6 farklı normalizasyon yön- temi aynı veri setleri için kullanılmıştır. Bu çalışmada, ilk olarak normalizasyon yöntemleri açıklanacaktır. Normalizasyon yöntemleri hakkında bilgi verilmesin- den sonra farklı çok ölçütlü karar verme yöntemleri için hangi normalizasyon yöntemlerinin kullanıldığı konusunda literatürde yer alan çalışmalar hakkında bilgi verilecek, çalışma kapsamında kullanılan TOP- SIS yönteminin işleyişi açıklanacak ve ardından örnek veri setleri üzerinde hesaplamalar açıklanarak sonuç- lar karşılaştırılacaktır. Farklı Normalizasyon Yöntemlerinin TOPSIS’te Karar Verme Sürecine Etkisi The Efects of Diferent Normalization Methods to Decision Making Process in TOPSIS Aşkın ÖZDAĞOĞLU 1 Cilt: 13 • Sayı: 2 • Nisan 2013 ss. 245-257 245 1 Yrd. Doç. Dr., Dokuz Eylül Üniversitesi, İşletme Fakültesi, İşletme Bölümü,askin.ozdagoglu@deu.edu.tr EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW ÖZET Çok sayıda alternatifin olması durumu bir karar verme problemini ortaya çıkarmaktadır. Bu alternatiferin karşılaştırılırken de birden çok değerlendirme ölçütünün bir arada incelenmesi kaçınılmaz bir durumdur. Bu tür karar verme problemlerinde kullanılabilen çeşitli çok ölçütlü karar verme yöntemleri mevcuttur. Bazı çok ölçütlü karar verme yöntemlerinin işleyiş aşamalarında ölçüm birimleri birbirinden farklı olan değerlendirme ölçütlerinin birlikte incelenmesini sağlamak amacıyla normalizasyon yöntemleri kullanılmaktadır. Ancak aynı çok ölçütlü karar verme yönteminde farklı normalizasyon yöntemlerinin kullanıldığı da görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, çok ölçütlü karar verme yöntemlerinden biri olan TOPSIS yöntemi için tüm normalizasyon yöntemlerinin örnek veri setleri üzerinde denenip sonuçlarının karşılaştırılmasıdır. Anahtar Kelimeler: Normalizasyon yöntemleri, çok ölçütlü karar verme, TOPSIS yöntemi. ABSTRACT Existing of many diferent alternatives has revealed a decision making problem. The analysis of many diferent evaluation criteria when comparing the alternatives is an inevitable situation. There are various multi criteria decision making methods which can be used in these decision making problems. Normalization methods have been used for analyzing the evaluation criteria which have got diferent measurement units in some multi criteria decision making methos. However, diferent normalization methods can be used for the same multi criteria decision making method. The purpose of this study is to compare of the results by trying of all normalization methods in TOPSIS method via sample data sets. Keywords: Normalization methods, multi criteria decision making, TOPSIS method.