bilimname XXXVI, 2018/2, 455-498 Geliş Tarihi: 30.03.2018, Kabul Tarihi: 12.10.2018, Yayın Tarihi: 31.10.2018 doi: http://dx.doi.org/10.28949/bilimname.411013 TASAVVUFTA GÜL SEMBOLÜ VE GÜL İLE İLGİLİ TELAKKİNİN OLUŞMASINDA UYDURMA HADİSLERİN ROLÜ Sabri ÇAP a Öz Uydurma hadislerle ilgili literatürde gülün Hz. Peygamber’in terinden yaratıldığı, onun kokusunu koklamayı arzu edenlerin gül koklaması gerektiği ve gül kokladığında Resûlullah’a salavât getirmeyenlerin ona eziyet etmiş olacaklarına dair bazı rivayetler mevcuttur. Gülün yaratılışı veya gül ile Hz. Peygamber arasında herhangi bir şekilde münasebet kuran bütün rivayetler muhaddisler tarafından uydurma kabul edilmesine rağmen sonraki devirlerde bilhassa edebî ve tasavvufî eserlerde geniş bir şekilde yer alabilmiştir. Erken dönem tasavvuf literatüründe yer almamakla birlikte sonraki dönemlere ait bir kısım tasavvufî kaynaklarda gülün Resûl-i Ekrem’in terinden yaratıldığı belirtilmiş, bu husus çoğu zaman kaynak zikredilmeksizin söz konusu rivayetlerle de desteklenmeye çalışılmıştır. Mutasavvıflar tarafından kaleme alınan bir kısım edebî eserlerde ve tasavvufî değerlendirmelerde gül Hz. Peygamber’in sembolü olarak kullanılmış veya Resûlullah güle benzetilmiştir. Gül ile ilgili rivayetleri esas alarak bazı mutasavvıflar müstakil risâleler de yazmışlardır. Muhaddisler tarafından gül hakkındaki bütün rivayetler uydurma kabul edilmesine rağmen tasavvufî düşüncede bu rivayetlerin sahih olduğunu ileri süren az sayıda şahıslara da rastlanmaktadır. Bazı tarikatların ise en önemli sembolleri farklı özelliklerdeki güldür. Tasavvuftaki gül algısı genellikle konu hakkındaki uydurma rivayetlere dayandırılmaktadır. İyi niyetle hadis uydurmakla itham edilen bazı mutasavvıfların gül hakkında hiçbir hadis uydurmamış olmalarına rağmen mutasavvıfların dilinde ve tasavvufî eserlerde Hz. Peygamber’le gül arasında münasebetten söz eden düşüncenin nasıl oluştuğu ve ilk hangi kaynaklarda bu ilişkiden söz edildiği hususu önemlidir. Bu makalede tasavvufî eserlerde gül hakkındaki rivayetlerin durumu ve tasavvufî düşüncede yer alan gül ile ilgili sembolik değerlendirmelerin uydurma rivayetlerle münasebeti ele alınmaya çalışılacaktır. Anahtar kelimeler: Hadis, Gül, Tasavvuf, Uydurma hadis a Dr. Öğr. Üyesi, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi, sabri.cap@ikc.edu.tr