POLICJA 2/2019 10 KWARTALNIK KADRY KIEROWNICZEJ POLICJI MATERIAŁY Waldemar Walczak 1 Korupcja — ujęcie prakseologiczne i ekonomiczne Streszczenie: Celem artykułu jest analiza zjawiska korupcji w ujęciu prakseologicznym i ekonomicznym. W opracowaniu przed- stawione zostały pragmatyczne rozważania i własne poglądy na temat rozumienia istoty korupcji, jej form i najważniejszych celów. Są one pochodną wnikliwej obserwacji i analizy zjawisk oraz procesów, które powszechnie występują w realiach polskiej gospodarki. Na wstępie sformułowano precyzyjną, czytelną i skonkretyzowaną definicję korupcji, a w dalszej części scharakteryzowano postę- powanie zorganizowanej grupy dbającej o realizację partykularnych interesów. Nawiązując do omawianej problematyki, korupcja została przedstawiona jako instrument wykorzystywany przez każdą władzę — metoda postępowania gwarantująca skuteczność podejmowanych działań. Podkreślono przy tym, że korupcja nie kończy się na polityce personalnej, lecz ma swoją kontynuację w procesach i decyzjach rodzących określone skutki finansowe. Kolejną część pracy poświęcono omówieniu ekonomicznych aspektów korupcji. Podsumowanie zawiera wnioski końcowe na temat realnych i odczuwalnych efektów korupcyjnych praktyk. Slowa kluczowe: korupcja, skuteczne działanie, ekonomia, finanse, nienależne korzyści, układ zamknięty Abstract: The aim of the article is to analyze the phenomenon of corruption in praxeological and economic terms. The study presents pragmatic deliberations and own theories that approximate understanding the essence of corruption, existing forms and the most important goals. Presented issues are derivative of insightful observation and analyzes the phenomena and processes that commonly occurring in the realities of the polish economy. Firstly, precise, legible and specific definition of corruption was formulated, followed by the conduct of an organized group that cares for the implementation of particular interests. In reference to the discussed issue, corruption was presented as an instrument used by every authority — a con- ducted method that guarantees the effectiveness of taken actions. Additionally, it was underlined that corruption does not end with personnel policy, but has its continuation in processes and decisions giving rise to specific financial consequences. Another part of the work is devoted to discussing the economic aspects of corruption. The summary contains final conclu- sions on the real and perceptible effects of corrupt practices. Keywords: corruption, effective action, economics, finances, undue benefits, closed system Wstęp — uzasadnienie podjętego tematu badawczego W ostatnim czasie korupcja staje się modnym tematem i to nie tylko w debacie publicznej, ale również jako za- gadnienie chętnie podejmowane przez naukowców 2 . Jak podkreśla Anna Lewicka-Strzałecka, zainteresowanie problematyką zachowań korupcyjnych znajduje swoje potwierdzenie w stale rosnącej liczbie analiz i badań na- ukowych 3 . Autorka zauważa problemy związane z inter- pretacją zgłębianej problematyki z uwagi na „niepewny status epistemiczy pojęcia” 4 , dzieląc się przy tym taką opinią: „niektórzy badacze dochodzą do wniosku, że ko- rupcji w ogóle nie da się zdefiniować w powszechnie uznany sposób” 5 . W nawiązaniu do tych refleksji warto nadmienić, że zakres znaczeniowy pojęcia korupcji może być odmiennie postrzegany, gdyż jest to złożone i wielowy- miarowe zjawisko, analizowane na gruncie wielu dziedzin 1 Dr Waldemar Walczak — Uniwersytet Łódzki, Katedra Polityki Ekonomicznej. Zainteresowania naukowo-badawcze obejmują swoim zakresem m.in. organizacyjno-prawne aspekty funkcjonowania orga- nizacji publicznych, stosowane w praktyce paradygmaty zarządzania, uwarunkowania procesów decyzyjnych i analizę zachowań korupcyjnych. Adres do korespondencji: <waldek.lodz@wp.pl>. 2 D. Tanzler, Korupcja jako metafora, „Roczniki Nauk Społecz- nych” 2012, nr 2, s. 69; A. Stachowicz-Stanuch, Wirusowy charakter korupcji — czy organizacja może się zarazić korupcją? , „Zarządzanie Zasobami Ludzkimi” 2012, nr 1, s. 52. 3 A. Lewicka-Strzałecka, Pomiar korupcji i jego ograniczenia, „Annales. Etyka w życiu gospodarczym” 2018, vol. 21, nr 1, s. 8. 4 Tamże, s. 9. 5 Tamże. nauki 6 . Nie powinno jednak budzić wątpliwości twierdze- nie, że aby wypowiadać się na temat danego pojęcia, trzeba w pierwszej kolejności je zdefiniować w sposób precyzyjny, dookreślony, skonkretyzowany i jednoznaczny. Grzegorz Kołodko słusznie zauważa, że „w ostatnich latach można dostrzec pogłębiający się rozziew między szybko zmieniającą się rzeczywistością gospodarczą a zdolnością jej naukowego badania” 7 . Podejmując próbę wyjaśnienia takiego stanu rzeczy, autor stwierdza, że „eko- nomia w jej ujęciu poznawczym w zasadzie dotyczy prze- szłości, natomiast problemy, które ma rozwiązywać, rodzą się współcześnie i oddziałują na przyszłość, stąd też ak- tualny stan wiedzy ekonomicznej permanentnie pozostaje w tyle wobec wyzwań, którym trzeba stawić intelektualne czoło” 8 . Podzielając te spostrzeżenia i uwagi, można jedy- nie dodać, że wiedza upowszechniana w ramach współ- czesnej ekonomii powinna w głównej mierze być pochodną wnikliwej obserwacji i wieloaspektowej analizy konkretnych faktów, zdarzeń, procesów występujących w sferze spo- łeczno-gospodarczej. Logiczny i uzasadniony jest zatem postulat rozwijania myśli ekonomicznej w kierunku umoż- liwiającym głębsze, a więc i trafniejsze, niż w przypadku teorii ortodoksyjnych, poznanie i właściwe zrozumienie dzi- siejszej rzeczywistości gospodarczej. Takie podejście zda- 6 A. Stachowicz-Stanuch, Corruption immunity based on positive organizational scholarship towards theoretical framework, „Organiza- tion and Management” 2010, nr 1, s. 84. 7 G. Kołodko, Nowy pragmatyzm i jego znaczenie dla uczciwego gospodarowania [w:] E. Mączyńska, J. Sójka (red.), Etyka i ekonomia. W stronę nowego paradygmatu, Warszawa 2017, s. 59. 8 Tamże, s. 59.