411
Hadis Rivâyet Coğrafyası (Hicrî İlk 150 Yıl)
Hüseyin Akgün
İstanbul: İfav, 2019, 335 sayfa
Hz. Peygamber’in rahle-i tedrisatında yetişen sahâbe, Resûlullah henüz
hayattayken çeşitli coğrafyalara dağılmaya başlamışlar ve sahip oldukları
hadis kültürünü de beraberlerinde götürmüşlerdir. Bu ve diğer bazı sebepler
nedeniyle hicrî II. yüzyılın ortalarına kadar birçok hadis sadece belirli bölgelerde
bilinmekteydi. Dolayısıyla ilgili dönemlerde, fıkhî bazı ihtilâfarın ortaya çıktığı,
hatta söz konusu ihtilâfarı gidermek için idarecilerin bu hususta çözüm
arayışlarına girdiği de olmuştur. Hüseyin Akgün’ün Hadis Rivâyet Coğrafyası (Hicrî
İlk 150 Yıl) adlı eseri de bu mevzuyu ele almakta ve Medine’de Hz. Peygamber’den
sâdır olan hadislerin İslâm coğrafyasındaki önemli ilim merkezlerine ulaşması,
ilk dönem hadislerin bölgesel niteliği ve bunun doğurduğu bazı neticeleri konu
edinmektedir.
Yazar, Hadis Rivâyet Coğrafyası ile kastının, hadislerin zaman içerisinde
değişik İslâm beldelerine intikali, bunlar arasındaki hadis alış-verişi ve bu
bölgelerde oluşan hadis kültürünün olduğunu belirtmektedir. Araştırmadaki
amacının, bu rivayet coğrafyasında bölgeler arası hadislerin naklinin tarihî
süreç içerisinde nasıl gerçekleştiğini ortaya koymak, hadis tarihi ile ilgili bugüne
kadar ulaşılan kanaatlerin geçerliliğini bu yöntemle test etmek ve ayrıca bu
coğrafî verilerin bazı hadislerin sıhhatini ve aslını belirlemede bir araç olarak
kullanılabilirliğini göstermek suretiyle hadislerin tetkiki için adına “hadislerin
coğrafî tahlili” denilebilecek bir yönteme katkıda bulunmak olduğunu
zikretmektedir. Araştırmanın bir diğer amacını ise, hadis ilminde “hadislerin
isnadları üzerinde yeteri kadar durulmuştur” şeklindeki iddianın da doğru
olmadığı, isnad sistemi üzerinden yapılabilecek birçok şeyin hâlâ olduğunu
göstermek istediğini ifade etmektedir.
Eser, çalışmanın konusu, amacı ve önemi, kaynakları ve araştırmanın
metodundan bahsedilen kısa bir girişten sonra üç bölüm ve genel değerlendirme
ve sonuç kısımlarından meydana gelmektedir. “Sahâbe ve Tâbiî’nin Hadis Kültürü
ve Hadis Rivâyet Coğrafyasının Oluşumu” başlığını taşıyan birinci bölümde
Cilt/Volume: V | Sayı/Number: 1 | Yıl/Year 2019
hadisvesiyer.info | © Meridyen Derneği
Kitap Değerlendirmesi / Book Review