Miralay Mehmed Sâdık Bey’in Fütûhât-ı Mekkiyye’nin 148. Bâbı Tercümesi Zeynep Şeyma ÖZKAN * İbnü’l-Arabî’nin te’liferi içerisinde onun tasavvufî tavrını anlamak adı- na büyük değer taşıyan eseri Fütûhât-ı Mekkiyye’nin bâzı bâbları, sûfîler arasında gördüğü ilgiye bağlı olarak çeşitli dönemlerde Türkçe’ye tercüme edilmiştir. Literatürde yer alan bu tercümelerden biri de, neşre hazırladı- ğımız, Firâset İlmi Hakkında 1 başlıklı 148. bâbın tercümesidir. 2 Görebildi- ğimiz kadarıyla kataloglarda ikinci bir nüshası bulunmayan bu tercüme, süvârî miralaylığından mütekāid Mehmed Sâdık Bey 3 (1860-1941) tara- fından yapılmıştır. Bu zâtın Hürriyet ve İtilâf Fırkası kurucusu Miralay Mehmed Sâdık Bey olması kuvvetle muhtemel gözükmektedir. 4 Nitekim 1 Firâset ilmi hakkında ayrıntılı bilgi için bk. Mustafa b. Bâlî, Risâle-i kiyâset-i firâset/İlm-i firâset: Yüzler Hâli Söyler, haz. Ramazan Sarıçiçek, İstanbul: Büyüyen Ay Yay., 2014. Bu eser umûmiyetle Fahreddîn er-Râzî, İbn Sinâ ve İbnü’l-Arabî’nin eserlerinden (nitekim eserde Fütûhât-ı Mekkiyye’nin Firâset bâbından uzun alıntılar da mevcuttur) faydalanılarak yazılmış olmakla birlikte, sık sık yer verdiği beyitler ve kendine özgü sistemi ile farklı bir yerde dur- maktadır. 2 Eser, Atatürk Kitaplığı, Osman Ergin Bölümü, no: 1599’da kayıtlıdır. 3 Miralay Mehmed Sâdık Bey’in dedesi, ayaklı kütüphane olarak şöhret bulmuş Mustafa Efen- di (ö. 1813), amcası ise, babası ilmiye sınıfından huzur dersleri baş mukarriri Filibeli Ab- dullah Efendi ile birlikte İstanbul’da ahaveyn olarak meşhur olmuş, Filibeli Hoca Halil Fevzi Efendi’dir (ö. 1904). Hâtıralarını yazdığı söylenmekle beraber, bunlara ulaşmamız mümkün olmamıştır. Sâdık Bey hakkındaki bilgi veren kaynakların önemli bir bölümüne, Ahmet Eryüksel’in notları üzerinden ulaştık: Şehbenderzâde Filibeli Ahmed Hilmi, Muhalefetin İfâsı Hürriyet ve İtilaf Fırkası, notlarla sad. Ahmet Eryüksel, İstanbul: Nehir Yay., 1991, s. 93-95 ve Notlar Bölümü, “Sâdık Bey”. Hayatı hakkında daha fazla bilgi için: İbrahim Alaettin Gövsa, Türk Meşhurları Ansiklopedisi, [yy.], [ts.], s. 334-335; Ali Birinci, Hürriyet ve İtilaf Fırkası II. Meşrutiyet Devrinde İttihat ve Terakki’ye Karşı Çıkanlar, İstanbul: Dergah Yay., 1990, Ekler A, s. 243; Ebu’l-Ulâ Mardin, Huzur Dersleri, İstanbul: İsmail Akgün Matbaası, 1951, II-III, s. 144-145. 4 Yeğeni Gövsa’nın verdiği bilgiye göre Mehmed Sâdık Bey; “Arapça ve Fransızca bilir, gü- zel yazar, iyi resim yapardı. Tasavvufa meraklı ve Halvetî tarikatı mensubu idi. Muhyiddin Arabî’nin eserlerinden tercüme ve neşredilmiş risaleleri vardır.” Gövsa, age, s. 335. * Arş. Gör., Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi (zeynep_seyma@yahoo.com)