MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 2019 Cilt: 8 Sayı: 4 MANAS Journal of Social Studies 2019 Vol.: 8 No: 4 ISSN: 1694-7215 Atıfta Bulunmak İçin / Cite This Paper: Altıner, A. ve Erdem, Ş. (2019). “Uzun Dönem Denge Döviz Kuru ve Sapmalar: Beer Yaklaşımı”, Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8 (4): 3321-3351. Geliş Tarihi / Received Date: 10 Ocak 2019 Kabul Tarihi / Accepted Date: 22 Nisan 2019 Araştırma Makalesi UZUN DÖNEM DENGE DÖVİZ KURU VE SAPMALAR: BEER YAKLAŞIMI 1 Ali ALTINER Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi alialtiner07@gmail.com ORCID: 0000-0001-7362-8198 Şükrü ERDEM Akdeniz Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi meserdem@gmail.com ORCID: 0000-0001-6416-6657 Öz Bu çalışmada, BEER (Davranışsal Denge Döviz Kuru) yaklaşımı ile cari açık sorunu yaşayan 15 gelişmekte olan ülke için 1995-2016 döneminde uzun dönem denge döviz kuru ve sapmaların belirlenmesi amaçlanmıştır. Uygulanan panel veri analizi neticesinde, uzun dönem denge reel efektif döviz kurunun en önemli belirleyicisinin göreli verimlilik olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca net yabancı varlık stokundaki değişmelerin de önemli etkiler yarattığı gözlenmiştir. Elde edilen uzun dönem denge reel efektif döviz kuru değerleri, ulusal ve uluslararası ekonomik gelişmelere bağlı olarak denge düzeyinden sapmaların dönemden döneme ve ülkeye göre önemli farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. Buna göre, 2008 küresel krizinin reel efektif döviz kurları üzerinde önemli etkilerinin olduğu görülmüştür. Hindistan, Polonya, Hırvatistan ve Lit vanya’da reel efektif döviz kurunun uzun dönem denge düzeyinden sapmasının diğer ülkelere oranla düşük oranda olduğu ancak Güney Afrika, Mısır, Gana, Kolombiya, Uruguay, Bulgaristan ve Tunus’ta yüksek oranda olduğu belirlenmiştir. Türkiye için elde edilen sonuçlar, reel efektif döviz kurunun seyrinin genel olarak krizlerin habercisi olduğunu göstermiştir. Reel efektif döviz kurunun 2003’ten itibaren küresel krizin etkilerinin hissedildiği 2009 yılına kadar hem yurtiçi hem de küresel ölçekteki gelişmelere bağlı olarak denge düzeyine göre aşırı değerli olduğu ve sonraki süreçte 2011 yılından itibaren yaşanan gelişmelere bağlı olarak düşük değerli bir görünüme sahip olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Davranışsal denge döviz kuru, Denge döviz kurundan sapma, Gelişmekte olan ülkeler, Panel veri analizi EQUILIBRIUM EXCHANGE RATES AND MISALIGNMENTS: THE BEER APPROACH Abstract In this study, it was aimed to determine the long-run equilibrium exchange rates and misalignments for 15 developing countries with current account deficit in the period of 1995-2016 by using BEER (Behavioral Balance Exchange Rate) approach. As a result of the applied panel data analysis, it was determined that the most important determinant of long-term equilibrium real effective exchange rate is relative productivity. In addition, changes in the net foreign asset stock also have significant effects. The obtained long-run equilibrium real exchange rates showed that the misalignments from the equilibrium level differed significantly from period to period and according to country due to the national and international economic developments. Accordingly, the 2008 global crisis has had significant effects on real effective exchange rates. In India, Poland, Croatia and Lithuania, the 1 Bu çalışma, güncel veriler ve yeni ekonometrik teknikler kullanılarak “Denge Döviz Kuru: Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Uygulama” isimli doktora tezinden üretilmiştir.