İstanbul Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi
Istanbul University Journal of Women’s Studies
2018/II:31-54
1
TOPLUMSAL CĠNSĠYET EġĠTLĠĞĠ AÇISINDAN ÖĞRETĠM PROGRAMLARININ
ĠNCELENMESĠ
Emel KARAKUġ*, Esra MUTLU**, Yelkin DĠKER ÇOġKUN ***
Yeditepe University,Istanbul,Turkey*,Yeditepe University,Istanbul,Turkey **,Yeditepe University,Istanbul,Turkey ***
E-mail: emel18200@yahoo.com*,esrasezginn@gmail.com**,yelkindiker@gmail.com***
Copyright © 2018 Emel KARAKUġ*, Esra MUTLU**,Yelkin DĠKER ÇOġKUN***.This is an open access article
distributed under the Istanbul University Journal of Women’s Studies, which permits unrestricted use, distribution, and
reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.
ÖZET
Bu çalıĢmanın amacı, 2017 ve 2018 yıllarında güncellenen ilk ve ortaokul eğitim düzeylerine ait zorunlu
derslerin öğretim programlarının içerdiği toplumsal cinsiyete yönelik kavramları ortaya çıkarmaktır. ÇalıĢmada
betimsel araĢtırma tekniklerinden doküman inceleme kullanılmıĢtır. AraĢtırma kapsamında ortaokul düzeyinde verilen
iki ders hariç (Rehberlik ve Kariyer Planlama Dersi ve Ġngilizce Dersi) 16 zorunlu derse ait öğretim programları
incelenmiĢtir. Programların hedef, içerik, öğrenme-öğretme durumları ile ölçme-değerlendirme öğelerine ait içeriklerin
analizi yapılmıĢ ve toplumsal cinsiyetle iliĢkilendirilen kavramlar taranmıĢtır. ÇalıĢmada ele alınan ifadeler pedagojik
çerçevede değerlendirilerek öğretim programlarında cinsiyetlerin ele alınıĢ biçimleri ortaya çıkarılmıĢtır. AraĢtırmada
elde edilen bulgular 2017 yılında güncellenen öğretim programlarında yer bulan toplumsal cinsiyete yönelik
kavramların 2018 yılında yeniden düzenlenen öğretim programlarında bulunan kavramlardan sayıca daha fazla
olduğunu göstermiĢtir. Ayrıca, 2017 programlarında en çok cinsiyetçi kavram içeren iki dersten biri olan Beden Eğitimi
ve Spor dersinden cinsiyet yanlılığına yönelik kavramlar tamamen çıkarılırken Matematik dersindeki bu kavramların
sayısı güncellenmiĢ programda daha da arttığı ortaya çıkarılmıĢtır. Böylece, 2018 yılında yapılan güncellemeler ile
öğretim programlarının toplumsal cinsiyet eĢitsizliğine vurgu yapan kavramlardan arındırılmasında önemli bir adım
atılmasına rağmen çalıĢmaların toplumsal eĢitliğin örneklerini sunmada yetersiz kaldığı açıktır.
Anahtar Sözcükler: toplumsal cinsiyet, cinsiyet rolleri, toplumsal cinsiyet eĢitliği, cinsiyet ayrımcılığı,
öğretim programları
GENDER ANALYSIS OF THE NATIONAL CURRICULA FOR PRIMARY AND
SECODARY LEVEL COMPULSORY COURSES UPDATED IN 2017 AND 2018
ABSTRACT
This study aims to reveal the gender-related concepts and expressions written in the national curricula for
primary and secondary level compulsory courses which were updated in 2017 and 2018, respectively. In the study,
document review as a form of descriptive research techniques- was used. Within the scope of the research, except for
two courses given at secondary level, (Guidance and Career Planning Course and English Course), the curricula for the
16 compulsory courses were examined. The content analysis of key curriculum components objectives, content,
process, and evaluation- was carried out via document review and gender-related concepts and expressions were
searched. The concepts and expressions searched for in the present study were evaluated within the pedagogical
framework and thus approaches on gender in the curricula were revealed. The findings of the study revealed that
genderrelated concepts included in the curricula that were updated in 2017 were more than the concepts included in the
curricula updated in 2018 just six months after the previous curricula update. Moreover, while the concepts related to
gender discrimination were completely removed from the Physical Education course, one of the two courses which
included gendered concepts most in updated programs in 2017, it was revealed that the number of these concepts in the
mathematics course increased even more in the updated program. As a result, although an important step was taken in