1 AYDIN VE YÖRESĐNDE YAAYAN BALKAN GÖÇMENLERĐNĐN DĐL ÖZELLĐKLERĐ ahin BARANOĞLU * -Ali Đhsan YAPICI ** ÖZET Tarih öncesi dönemlere uzanan bir kültür birikimine sahip Aydın ve yöresinin son yüzyıldaki önemli kültür varlıklarından biri, Balkan göçmenlerinin beraberlerinde getirdikleri değerlerdir. Biz bu çalımada, bu değerlerin taıyıcısı olan dil üzerinde duracağız. Balkanlardaki Türk varlığı, Milat öncesi, V. asır ve Osmanlı dönemi olmak üzere üç zaman diliminde olumutur. Balkanlardaki Osmanlı öncesi ve sonrası Türk varlığı karılatırıldığında elde edilen en net bilgi, Balkan halklarının dil malzemesinde Türkçe arkaik yapıların bulunuu ve söz konusu yapıların alıntı dil malzemeleri gibi donmu (frozen) değil canlı ve ses-anlam değiikliğine açık oluudur. Osmanlı’nın dağılıı sonrası Aydın’a gelen Balkan göçmenlerini, anadili Türkçe olanlar ve Türkçeyi Türkiye’de öğrenenler diye iki balık altında toplayabiliriz. Balkanlardan gelen Türkleri köken bakımından tespit etmek için de bazı dil özellikleri ölçüt kabul edilebilir. Ancak bu tespit, bu çalımanın sınırlarını amakta ve daha uzun bir süreç içinde yapılacak ayrıntılı bir çalımayı gerektirmektedir. Bu çalımada fark edip yeri geldikçe örneklendirdiğimiz {-y} imdiki zaman eki, /o/ ~ /u/, /ö/ ~ /ü/ gibi Kıpçak özellikleri, kelime baı /g-/ > /c-/ gibi değiiklikler, önemli iaretlerdir. ANAHTAR KELĐMELER: Aydın, Balkan göçmenleri, muhacir, ağız, dilbilgisi. ABSTRACT One of Aydın and its environs’ cultural assets which date back to prehistoric times is the values that Balkan immigrants brought together. In this study we deal with the language which is the represent of these values. Turkish existence in the Balkans prevailed in the period of B.C., V. century and the Ottoman Empire. The most specific and acquired knowledge, when Turkish presence in the Balkans before and after Ottoman period compared, is that there seem to be Turkish archaic structures in the Balkan languages and that these structures are not frozen like the ones in equated language materials but live and open to changes of sound and meaning. After the Ottoman Empire, we can group the Balkan immigrants coming to Aydın as the ones whose native language was Turkish and as those who learnt Turkish in Turkey. Some language features can be accepted as a criterion to determine the origin of Turks who are from the Balkans. Yet, this determination is beyond our study and requires a long, detailed research. In this study we set examples of {-y} which is the fix of present continuous tense, Kıpçak characteristics like /o/ ~ /u/, /ö/ ~ /ü/; like /g-/ > /c-/ initial consonant. KEYWORDS: Aydın, Balkan immigrants, immigrant, dialect, grammar. * Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Aydın/TÜRKĐYE. ** Ar. Gör., Adnan Menderes Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Aydın/TÜRKĐYE.