Cilt: 12 Sayı: 66 Ekim 2019 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 Volume: 12 Issue: 66 October 2019 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 Doi Number: http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2019.3678 DEVİNİMSEL YÖNLERİYLE: ORTA ASYA TÜRKLERİ’NDE CAMBI ATIŞ  WITH DEVELOPMENTAL ASPECTS: CAMBI SHOOT IN CENTRAL ASIAN TURKS Mehmet TÜRKMEN * Ulanbek ALİMOV ** Öz Bu çalışmada, Türk halkları spor kültüründe baş değeri olan okçuluk, atıcılık, güreş sporlarından ilk ikisinin bileşiminden meydana gelmiş, kadim bir atlı spor olan ‘cambı atmay’ incelenecektir. Eski Çin ve eski Türk topluluklarının Asya coğrafyasında para yerine kullandıkları gümüş külçeye ‘cambı’ denir. Atın kuyruk kılına bağlan bu gümüş, 3-5 metre yükseklikte bir direğe asılır, atını dörtnala süren binici, 30-35 metreden okuyla gümüşün bağlı olduğu kılı vurması ve gümüşü yere düşürmesi hedeflenir ki, bu eyleme “cambı atmay” oyunu denir. Kırgızlar’ın ‘cambı atmay’, Kazakların ‘Jambu atu’, Özbek ve Uygurlar’ın ‘altın kabak’, Taciklerin ‘kabak’ dedikleri bu spor, son yüzyılda devinim geçirmiştir. Kırgızların Türk halkları içerisinde en köklü tarihe ve zengin bir geleneğe sahip oldukları için, ‘cambı atmay’ oyunu, bu araştırmanın merkezine alındı. Orta Asya Türk halkları coğrafyasıyla sınırlandırıldı. Çalışmada, cambı atışın devinimsel yönlerini, bu arada küreselleşmenin getirdiği girdiler veya milli niteliklerinden çıktıları ne oldu? Günümüzdeki durumu nedir? Gibi sorulara yanıt aramak amaçlanmıştır. Çalışmada niteliksel yaklaşım içinde yer alan modellerden betimsel tanımlama ve karşılaştırma yöntemi kullanıldı. Tanımlanmış tarzıyla oyun, XX. Yüzyılın ortalarına kadar oynanmıştır. 1950-1991 yılları arasında oyunda ok yerine ateşli silah kullanılmış, bu tarihten sonra tekrar ok ile atışlara dönülmüştür. Ancak hedefe cambı yerine modern ok putaları veya geyik resmi çizilerek puta yerine konulmuştur. Kazakistan 2016’da ‘Jambu atu’ adıyla UNESCO somut olmayan kültürel miraslar listesine dahil ettirmiştir. Şimdilerde mütevazi bir şekilde varlığını sürdürmektedir. Anahtar Kelimeler: Orta Asya, Devinim, Türk Halkları, Atlı Okçuluk. Abstract The archery, shooting and wrestling sports are the main values for Turkish Communities. This study examines to investigate an ancient equestrian sport composed of archery and shooting is called “cambı atmay”. In Asian geography, the silver ingot is used by the ancient Chinese and ancient Turkic Communities instead of money is called ‘cambi’. This silver tied to the tail of the horse is hung on a pole at a height of 3-5 meters. This silver tied to the tail of the horse is hung on a pole at a height of 3-5 meters. This sport is well known as “cambı atmay” in Kyrgyz, as “Jambu atu” in Kazakhs, as “altın kabak” in Uzbek and Uighurs and as “kabak” in Tajiks. This sport has undergone developmental processes in the last hundred years. Since the Kyrgyz community has the most deep-rooted history and a rich traditional background among the Turkish Communities, the game “cambı atmay” was taken to the center of this research. The communities of Central Asia were limited to their geography. In this study, what happened to the motive aspects of the cambi shooting, in the meantime, the inputs or outputs of nationalization brought by globalization? What is the situation today? This study intended to seek answers to such questions. In this study, descriptive identification and comparison method was used. Arrow idols or deer were drawn instead of cambi to the target. Kazakhstan named it “Kazakistan Jambu atu” United Nations in UNESCO's list of intangible cultural heritage in 2016. At present time, the game "cambu atu" remains modest. The game of “cambı atmay” with its defined style was played until the middle of XX the century. Between 1950 and 1991, firearms were used instead of arrows in the game. Keywords: Central Asia, Motion, Turkish People, Horse Archery.  Bu çalışma, KTMU-BAB-2018.GOSAUM.01 nolu, “Kırgızistan ve Türkiye’de Geleneksel Atlı Sporların Araştırılması” başlıklı projeden üretilmiştir. ** Prof. Dr., Muş Alparslan Üniversitesi, Muş/ Türkiye & Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi, Geleneksel Oyun ve Spor Araştırma Uygulama Merkezi, Bişkek/ Kırgızistan. turkmenafsin@hotmail.com *** Dr. Öğr. Gör., Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi, Geleneksel Oyun ve Spor Araştırma Uygulama Merkezi, Bişkek/ Kırgızistan. alimtilek@gmail.com