Andrzej Janeczek Ile razy Przemyśl lokowano? Z zagadnień formowania gminy miejskiej na Rusi Halickiej w XIII-XIV wieku G dy w 1977 r. Jan Tyszkiewicz na łamach „Rocznika Przemyskiego ” nawoły - wał do ożywienia studiów nad wczesnymi fazami rozwoju ośrodków miejskich nad Sanem i Bugiem w XIII w. 1 , miał bodaj na uwadze przede wszystkim Przemyśl, zajmujący w południowej części tego regionu niezmien - ną pozycję ośrodka naczelnego. Polityczne znaczenie Przemyśla, widoczne od X w. i umacniające się w następnych stuleciach (stolica udziału książęce - go, siedziba biskupstwa prawosławnego), wiązało się z jego funkcjami gospodarczymi, głównie jako centrum dalekosiężnego handlu między zie - miami południowoniemieckimi i Kijowem, także z Węgrami, dostawcy soli ze źródeł karpackich, skupiska wytwórczości rzemieślniczej 2 . Zaświadczonej pod 981 r. grodowej przeszłości ośrodka odpowiada równie stara oznaka jego miejskiego charakteru w postaci przekazu o kolonii żydowskiej w począ - 1 J. Tyszkiewicz, Problematyka i potrzeby badawcze wczesnośredniowiecznych dziejów dorzecza Sanu 1 górnego Bugu, „Rocznik Przemyski ” , t. 17-18, 1976-1977, s. 15. 2 Źródła arabskie do dziejów Słowiańszczyzny, t. 1, wyd. i opr. T. Lewicki, Wrocław-Kraków 1956, s. 147 n.; T. Lewicki, Polska i kraje sąsiednie w świetle „Księgi Rogera ”, geografa arabskiego z XII w., al-Idrs ego, cz. 2, Warszawa 1954, s. 120 nn.; idem, Handel Samanidów ze Wschodnią i Środkową Europą, „Slavia Antiąua ” , R. 19,1972, s. 1-18; A. Żaki, Topografia wczesnośredniowiecznego Przemyśla. Preliminaria badawcze, „Acta Archaeologica Carpathica” , t. 1, 1958, z. 1, s. 75-98; idem, Bolesław Chrobry i Przemyśl, „Universitas ” , z. 60, 1995, nadbitka; T. Wąsowiczówna, Research on the mediaeval road system in Poland, „Archaeologia Polona ” , R. 2, 1959, s. 125-140; R. Jamka, Początki głównych miast wczesnośredniowiecznych w Polsce południowej w świetle badań archeologicznych, cz. 2: Prze - myśl, Lublin, Sandomierz, Wiślica i Opole, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Archeologiczne, nr 303, z. 15, Warszawa-Kraków 1973; A. Kunysz, Pradzieje Przemyśla, [w:] Tysiąc lat Przemyśla. Zarys historyczny, cz. 1, Rzeszów 1976, s. 7 nn.; idem, Przemyśl w pradziejach i wczesnym średniowieczu, Rzeszów 1981; F. Persowski, Przemyśl od X wieku do roku 1340, [w:] Tysiąc lat Przemyśla..., s. 93 nn.; H. Samsonowicz, Szlak bałtycko-czarnomorski wXIII-XIVwieku, [w:] Balticum. Studia z dziejów polityki, gospodarki i kultury XII-XVII wieku ofiarowane Marianowi Biskupowi, Toruń 1992, s. 285-290; I. Swiesznikow, List z Przemyśla z początków XII wieku, „Rocznik Przemyski ” , t. 31, 1995, z. 1, s. 47-53; J. Tyszkiewicz, Z Mołdawii na Śląsk. O handlu polskim w XIV i XVstuleciu, [w:] Viae historicae. Księga jubileuszowa dedykowana profesorowi Lechowi A. Tyszkiewiczowi w siedemdzie - siątą rocznicę urodzin, Acta Universitatis Wratislaviensis. Historia, nr 2306, z. 152, Wrocław 2001, /s. 479-488, zwł. s. 480.