Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi / The Journal of International Social Research Cilt: 11 Sayı: 55 Şubat 2018 Volume: 11 Issue: 55 February 2018 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 http://dx.doi.org/10.17719/jisr.20185537239 ORTAOKUL 5. SINIF TÜRKÇE DERS KİTAPLARININ DİJİTAL OKURYAZARLIK BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ * THE EVALUATION OF 5 th GRADE TURKISH COURSE BOOKS WITHIN THE CONTEXT OF DIGITAL LITERACY Sedat MADEN * Aslı MADEN ** Emrullah BANAZ *** Öz Araştırmada, ortaokul 5. sınıf Türkçe ders kitaplarının (kılavuz, ders ve çalışma kitabı) dijital okuryazarlık bağlamında değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırmada, doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Doküman inceleme, araştırılması hedeflenen olgu veya olgular hakkında bilgi içeren yazılı materyallerin analizini kapsar. Veri kaynağı olarak 2016 yılında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayınlanmış olan 5. sınıf Türkçe ders kitapları (kılavuz, ders ve çalışma kitap seti) çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Örneklemdeki ders kitapları üzerinde belirlenen anahtar sözcüklere göre doküman analizi yapılmıştır. Anahtar sözcüklerin kullanım sıklıkları ve kullanıldıkları yerler belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, nitel veri analiz yöntemleri ile analiz edilmiş ve tablolar hâlinde sunulmuştur. Araştırma sonucunda, 5. sınıf Türkçe ders kitaplarında en fazla bilgisayar (f=46), daha sonra teknoloji (f=19), internet (f=13) ve medya (f=10) kavramlarının geçtiği belirlenmiştir. Ulaşılan sonuçlar, Türkçe ders kitaplarının hazırlanmasında ve ilgili yapılacak çalışmalara ışık tutacaktır. Anahtar Kelimeler: Türkçe Öğretimi, Ders Kitabı, Dijital Okuryazarlık. Abstract The aim of the study is to evaluate the secondary school 5 th grade Turkish course books (guide book, course book and workbook) in the context of digital literacy. To attain this goal, document analysis method is used in the study. Document analysis includes the analysis of the written materials that give information about case/s targeted to be researched. The data, which, consist of the 5 th grade Turkish course books (guide book, course book and workbook set) published in 2016 by the Ministry of National Education, form the sampling of the research. The document analysis is conducted according to the key words determined on the course book in the sampling. The frequency use of the words and places they have been used are determined. The findings are analysed through qualitative data analysis techniques and are presented in the tables. As a result of the research, it was determined that the most computer (f = 46), then technology (f= 19), internet (f= 13) and media (f= 10) concepts were passed in 5 th grade Turkish textbooks. It is thought that the final results will give a light to the studies about the field of Turkish course books and literacy. Keywords: Turkish Language Teaching, Course Book, Digital Literacy. 1.Giriş Hızla gelişen teknolojinin ve medya araçlarının etrafımızı kuşattığı 21. yüzyılda, hayatımızdaki pek çok kavram değişmiş ve bu değişim kendisini okuma-yazma alanında da hissettirmiştir. Önceleri sadece kâğıt üzerindeki basılı-yazılı ürünleri okuma veya kâğıt üzerine yazma varken günümüzde teknoloji ile birlikte okuma/yazma eylemi değişmiş ve bu durum yeni okuryazarlık türlerinin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Geleneksel anlamda okuma “bir yazıyı meydana getiren harf ve işaretlere bakıp bunları seslendirmek veya düşünceyi anlamak, yazılmış bir metnin iletmek istediği şeyleri öğrenmek” (TDK, 1998, 1675) anlamına gelmektedir. Aynı zamanda okuma, “ön bilgilerin kullanıldığı, yazar ve okuyucu arasındaki etkili iletişime dayalı, uygun bir yöntem ve amaç doğrultusunda, düzenli bir ortamda gerçekleştirilen anlam kurma sürecidir” (Akyol, 2012, 1). Kırmızı’ya göre (2017, 287) ise okuma “temel amacı anlama olan okurların daha önceden sahip oldukları ön bilgileri ile okudukları metne ait bilgileri bütünleştirdikleri ve yeni anlamların ortaya çıktığı aktif ve etkileşime dayalı bir süreçtir.” İnsanın sembol ve işaretlerden oluşan metni anlamak için okuması; duygu ve düşüncelerini aynı araçla anlatabilmesi için de yazması gerekir. Bu bağlamda yazma “duygu, düşünce, istek ve olayların belli kurallara uygun olarak bir takım sembollerle anlatılması” şeklinde tanımlanabilir (Özbay, 2009, 115). Maden ve Karadağ’a göre (2013, 13) ise yazma, * Bu çalışma, IX. Dünya Dili Türkçe Sempozyumu’nda (2-4 Kasım 2017, Malatya) sözlü bildiri olarak sunulmuştur. * Doç. Dr., Giresun Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, sedat.maden@giresun.edu.tr ** Okt., Giresun Üniversitesi, Türk Dili Bölümü, asli.maden@giresun.edu.tr *** Doktora Öğrencisi, Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, emrullahbanaz@hotmail.com