Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 12/22, p. 183-198 DOI Number: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.12023 ISSN: 1308-2140, ANKARA-TURKEY Article Info/Makale Bilgisi  Referees/Hakemler: Prof. Dr. Fatma Sabiha KUTLAR OĞUZ – Prof. Dr. İsmail Hakkı AKSOYAK – Doç. Dr. Ayşe YILDIZ This article was checked by iThenticate. SADÎ’NİN BOSTÂN’ININ TÜRK EDEBİYATINDAKİ YENİDEN ÇEVİRİLERİ VE ÇEVİRİ STRATEJİLERİ Fatma BÜYÜKKARCI YILMAZ * ÖZET 13. yüzyıl İran şairlerinden Sadî’nin (öl. 1292) 1257’de yazdığı Bostân, diğer adıyla Sadî-nâme, İran edebiyatının Gülistân ile birlikte en meşhur eserlerindendir. Ahlakî ve didaktik bir nasihatname olan eser, yaklaşık 4000 beyitten oluşur. Bir giriş ve on bölüm halinde düzenlenmiştir. Her bölüm ele alınan konudaki birçok hikâyeden meydana gelir. Sadî, çeşitli kaynaklardan derlediği hikâyeler, bizzat şahit olduğu olaylar ve duyduğu rivayetlerle edindiği bilgi ve tecrübelerini sade ve anlaşılır bir üslûpla anlatır, bu konuları eğitici ve öğretici bir şekilde işler. Hikâyeler, çeşitli nasihatler veya ibretli cümlelerle biter. Bu eser 14. yüzyıldan itibaren Türkçeye pek çok kez çevrilmiş ve şerh edilmiştir. Bu incelemede, Türk edebiyatında pek çok kez çevrilerek bir yeniden çeviri silsilesi oluşturan Bostân’ın neden yeniden çevrilme ihtiyacı duyulduğu, çevirilerin sahiplerince nasıl tanımlandığı, çeviri sırasında nasıl bir strateji izlendiği, kendinden önceki çevirilere değinme veya eleştiri olup olmadığı, çevirilerde dönemine ait etkilerin varlığından söz edilip edilmediği gibi soruların cevabı aranacaktır. Böylece Bostân gibi yüzyıllar boyunca Türkçeye çevrilen “saygın” bir eserin çeviri stratejileri tespit edilmeye çalışılacaktır. Bu inceleme, Bostân’ın Türk edebiyatındaki ilk çevirisi Ferheng-nâme-i Sadî’den başlayarak Zaîfî, Abdî, Mehmet İzzet Paşa, Kilisli Rifat Bilge, Niğdeli Hakkı Eroğlu, Hikmet İlaydın, Yakup Kenan Necefzade, Hicabi Kırlangıç, A. Naci Tokmak ve Azmi Bilgin tarafından yapılan çevirilerin yan-metinleri (paratext), yani kapak, önsöz ve giriş bölümleri üzerinden yapılacaktır. Bu çeviriler, Bostân’ın manzum veya mensur tam çevirileridir. Anahtar Kelimeler: Sadî, Bostân, Türk edebiyatında çeviri, yeniden çeviri, paratext/yan-metin * Doç. Dr. Boğaziçi Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, El-mek: yilmazfa@boun.edu.tr