Jakub Morawiec Instytut Historii, Uniwersytet Śląski Wzór poety i polityka. Przypadek Markúsa Skeggjasona Wiek XI to, jak się wydaje, istotny czas w dziejach poezji skaldycznej, komponowanej na Północy przez większość okresu średniowiecza. Decydują o tym przynajmniej dwa czynniki. Po pierwsze, skaldowie musieli skonfron- tować uprawianą przez siebie sztukę z coraz silniej dominującym wśród poli- tycznych elit chrześcijaństwem. Było to o tyle ważne, że dotąd stylistyka poezji skaldów ściśle odwoływała się do sfery wierzeń pogańskich, wyrażanych m.in. przez mity o bogach i bohaterach. Odwołania do nich stanowiły istotę poetyc- kiej konwencji, za którą podążały kolejne pokolenia poetów. Dostosowanie poetyckiego kanonu do wymogów, które niosła za sobą nowa wiara, było dla wielu skaldów dużym, i często niełatwym, wyzwaniem. Po drugie, w okre- sie tym tradycja odnotowuje aktywność przynajmniej kilku skaldów, którzy swoją działalnością zdawali się wykraczać poza typowy schemat przypisywany dworskim poetom. Mam tu na myśli przede wszystkim Sigvata Þorðarsona, Arnóra Þorðarsona czy też Þjóðolfa Arnórssona, którzy swoją obecność na dworach kolejnych królów norweskich, odpowiednio Olafa Haraldssona, Magnusa Dobrego i Haralda Srogiego, znaczyli osobistym zaangażowaniem w działalność polityczną swoich patronów oraz skłonnością nie tylko do sła- wienia, lecz także recenzowania poczynań władców, zasługując, szczególnie dotyczy to Sigvata, na miano królewskiego doradcy i powiernika. Jednocześnie w średniowiecznym piśmiennictwie skandynawskim funk- cjonuje określony schemat dworskiej aktywności islandzkich poetów. Jego głównym, choć nie jedynym, nośnikiem są tzw. sagi skaldyczne, których głównymi bohaterami są młodzi islandzcy poeci, czekający na odniesienie życiowego sukcesu na dworach skandynawskich, względnie anglosaskich, władców. Jednym z istotnych elementów tego schematu, szczególnie intere- sującym z punktu widzenia niniejszych rozważań, są okoliczności, w jakich miało dochodzić do komponowania i prezentowania poezji sławiącej doko- nania władców. Otóż skaldowie mieli wykazywać się w tym względzie własną