DEPREM TRAVMASININ KUŞAKLARARASI AKTARIMI Intergenerational Transmission of Earthquake Trauma Azize Nilgün CANEL  & Lütfiye BALCI  1. Giriş Dünya, genel anlamda insanlar için kendilerini güvende hissettikleri ve üzerinde yaşarken güvenilirliğini sorgulamadıkları bir yerdir. Ancak, bazı durumlar kişilerin kendilerini güvende hissetmelerine engel olabilmektedir. Bu durumlar, bireyin kendi ya da başkalarının fiziksel ya da ruhsal bütünlüğüne karşı tehdit algılaması olarak ifade edilen travmatik yaşantılardır (APA, 2000). Travmatik yaşantılar, kişilerin dünyanın güvenilir bir yer olup olmadığını sorgulaması ile birlikte hassasiyet, ümitsizlik gibi olumsuz duygular geliştirmelerine de sebep olabilmektedir (Schwerdtfeger & Goff, 2007). Doğal afetler geniş çapta insan gruplarını etkileyen, büyük yıkımlara, yaralanma ve can kaybına sebep olabilen, bireysel etkisinin yanında toplumsal anlamda ciddi rahatsızlık oluşturan olaylardır (Katz ve diğ., 2002). Doğal afetlerin bireysel etkisi ile birlikte toplumsal boyuttaki etkisi, doğal afetler sonrası ortaya çıkan travma sonrası stres bozukluğu oranının %3.6 ile %81.0 arasında olduğu (Acierno ve diğ., 2006) bulgusu ile desteklenmektedir. Beklenmedik bir anda ve aniden can ve mal kayıplarına sebep olan doğal afetler de korunma ve güvende olma hissinin ortadan kalkmasına, olumsuz duygular gelişmesine ve bununla birlikte ciddi travmalara sebep olabilmektedir. Özellikle deprem gibi ülkemizin kaçınılmaz gerçeklerinden olan ve önlemeyen doğal afetler ile yaşamayı bilmediğimiz için bu tür travmatik yaşantılar, kısa süreli etkilerinin yanında psikolojik anlamda uzun süreli ve kalıcı etkiler bırakabilmektedir. Bu etkiler, yalnızca depremi yaşayan bireyleri değil, toplumun geri kalanını, hatta depremi yaşamamış ve sonradan dünyaya gelmiş bireyleri bile etkileyebilmektedir. Özellikle ailelerdeki genç üyelere, travma yaşantısını deneyimlemedikleri halde, ailenin diğer üyeleri kaynaklı olarak travmanın etkilerinin aktarılmasına travmanın kuşaklararası aktarımı denmektedir (Kaitz et al, 2009). Aile büyükleri bilinçli ya da bilinç dışı bir şekilde bu aktarımı gerçekleştirebilmektedirler (Rowland-Klein & Dunlop, 1998).  (Doç. Dr.) Marmara Üniversitesi, Atatürk Eğitim Fakültesi, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık A.B.D., İstanbul, Türkiye. E-mail: nilgun.canel@marmara.edu.tr  (Uzman) Kağıthane Cengizhan Ortaokulu Rehber Öğretmeni, İstanbul, Türkiye. E-mail: balcilutfiye@gmail.com