Colofon TMA 60, 2019 30ste jaargang Prijs los nummer: €15,- (normaal €12,-) Het Tijdschrif voor Mediterrane Archeologie is een onafankelijk tijdschrif dat aandacht besteedt aan actueel archeologisch onderzoek in de mediterrane wereld, in het bijzonder verricht vanuit Nederland en België. Bijdragen van lezers kunnen al dan niet verkort door de redactie worden geplaatst. TMA verschijnt twee keer per jaar. Opgave kan schrifelijk of via onze website. Een abonnement kost €20,-. Studenten betalen €15,- (onder vermel- ding van studentnummer). Het abonnement loopt van 1 januari tot en met 31 december en wordt automatisch verlengd, tenzij een maand van tevoren schrifelijk is opgezegd. Adres: Tijdschrif voor Mediterrane Archeologie Poststraat 6 9712 ER Groningen Bankgegevens: Stichting ter Ondersteuning Oudheidkundig Onderzoek IBAN: NL14INGB0005859344 BIC: INGBNL2A KvK: 41014777 TMA online: – tijdschrif@mediterrane-archeologie.nl – mediterrane-archeologie.nl – rug.academia.edu/ TMATijdschrifvoorMediterraneArcheologie – facebook.com/mediterranearcheologie Redactie: Remco Bronkhorst (hoofdredacteur), Fleur Dijkstra, Tamara Dijkstra, Jord Hilbrants, Merit Hondelink, Rian Lenting, Fardau Mulder, Yannick de Raaf, Iris Rom, Pim Schievink, Caroline van Toor, Teo Verlaan, Mirjam de Vries, Evelien Witmer. Met dank aan Platform Argos Voor meer informatie: www.platformargos.nl Proofreader English papers: Annette Hansen Adviesraad: Prof. dr. P.A.J. Attema (RUG) Prof. dr. G.J.M.L. Burgers (VU) Prof. dr. R.F. Docter (UGent) Prof. dr. E.M. Moormann (RU) Prof. dr. J. Poblome (KULeuven) Dr. W.D.J. van de Put (NIA) Dr. T.D. Stek (KNIR) Prof. dr. M.J. Versluys (UL) Dr. G.J.M. van Wijngaarden (UvA) Ontwerp omslag: Susanne Manuel Opmaak binnenwerk: Hannie Steegstra TMA komt tot stand in samenwerking met Barkhuis Publishing, Eelde ISSN 0922-3312 81999/SOOO Inhoudsopgave Artikelen De geschiedenis van de Nederlandse en Belgische archeologie in het mediterrane gebied, het begin van een debat Martijn Eickhof 1 “Overblyfselen van kunst en beeldhouwwerk”– 19de-eeuwse archeologische expedities naar het Middellandse Zeegebied Ruurd Binnert Halbertsma 6 De archeologische collectie van de Universiteit Utrecht Floris van den Eijnde & Alma Kant 12 Een prehistoricus in een Klassieke Wereld. Hendrik Leopold (1877-1950) aan het Nederlands Historisch Instituut te Rome Jonas Danckers & Laurien de Gelder 19 Van klassieke naar mediterrane archeologie: de ‘protohistoric turn’ in Groningen Wieke de Neef & Peter Attema 27 Archeologie als culturele diplomatie? Ranuccio Bianchi Bandinelli in Nederland Asker Pelgrom 37 Emilie Haspels’ Griekse jaren Filiz Songu 47 Te archaeological expeditions of Jan Willem Salomonson in Tunisia and Algeria (1960-1972) Carina Hasenzagl, Andrea Perugini, Karen Ryckbosch & Roald Docter 54 Nederlandse archeologie in het Middellandse Zeegebied en het Nabije Oosten. Ontwikkelingen in organisatie, beleid en fnanciering Gert Jan van Wijngaarden 60 Een ‘vergeten’ opgraving uit 1956: de Grieks-Nederlandse expeditie op Kreta Bart Wagemakers 72 Tussen de Apennijnen en de Adriatische zee. Enkele beschouwingen omtrent twee decennia van Gents archeologisch veldwerk in de Marken Frank Vermeulen 81 Satricum, veertig jaar archeologisch onderzoek Marijke Gnade 88 30 jaar Vlaams archeologisch onderzoek op de Balearen Guy De Mulder & Mark Van Strydonck 99 Nederlands onderzoek in het antieke Klazomenai aan de westkust van Turkije René van Beek 107 →