Yılmaz, M., 2010. Ağaçlandırma Çalışmalarında ekolojik onarım hedef ve ilkelerinin rehber alınması. Çölleşme ile Mücadele Sempozyumu, Çorum, Tebliğler Kitabı, 105-109. Ağaçlandırma Çalışmalarında Ekolojik Onarım Hedef ve İlkelerinin Rehber Alınması Mustafa YILMAZ KSÜ Orman Fakültesi, Kahramanmaraş, 46060, mustafayilmaz@ksu.edu.tr ÖZET Bozulan ekosistemlerin onarılması için yapılan faaliyetlerden biri de ağaçlandırma çalışmalarıdır. Ağaçlandırmalar, genel olarak orman örtüsü ortadan kalkan alanlarda veya diğer boş sahalarda uygulanmaktadır. Asıl durumu orman olmayan sulakalan, doğal step ve mera gibi alanların ağaçlandırma ile ormana dönüştürülmesi, doğal ekosistemlerin bozulmasına ve farklılaşmasına yol açmaktadır. Bu sakıncalı sonuçlara varmamak için, ağaçlandırma faaliyetleri ekolojik onarım yaklaşımı ile yürütülmelidir. Ekolojik onarı m ile zarar gören ekosistemlerin tür bileşimi, yerine getirdiği işlev, sağlık, bütünlük, dayanıklılık, esneklik ve devamlılık bakımından zarar görmeden önceki özgün durumuna getirilmesi hedeflenir. Ekosistemde bozuluma neden olan faktörlerin ortadan kaldırılması, doğal tür ve yerel orijinlerin kullanılması, doğal mera ve bozkır alanlar gibi diğer ekosistemlerin farklılaştırılmaması başlıca ekolojik onarım ilkeleridir. Anahtar Kelimeler: Ağaçlandırma, Ekosistem, Ekolojik onarım, Biyolojik çeşitlilik Guidance of Principles and Goals of Ecological Restoration in Forestation Studies ABSTRACT Forestation is one of the major studies in restoration of degraded ecosystems. Forestation studies are generally applied in deforested or other bare sites. Forestation of the sites that aren’t originally forests such as wetlands, natural steppe and range sites frequently cause the degradations and differentiations in native ecosystems. Forestation applications should be carried out with the ecological restoration approach in order to avoid from the degradation of natural sites. The general goal of ecological restoration works is to bring the degraded ecosystems to the original conditions before the degradation in terms of species compositions, functions, health, integrity, resistance, resilience, and sustainability. Eliminating the degradation factors, the use of native species and local seed sources, and avoiding from the forestation interventions in other ecosystems such as natural range and steppe sites are the major ecological restoration principles. Keywords: Forestation, Ecosystem, Ecological restoration, Biodiversity 1. GİRİŞ Günümüzde insan faaliyetleri sonucunda birçok yerde ekosistemler değişik düzeylerde zarar görmüşlerdir. Bu zararın boyutu bazı yerlerde bozuluma ve yıkıma kadar varmıştır. Son dönemlerde ekosistemlerdeki bozulmalar sürerken, diğer yandan bozulan ekosistemlerin onarımı ile ilgili faaliyetlerin de artarak devam ettiği gözlemlenmektedir. Yürütülen en önemli onarım faaliyetlerinden biri de ağaçlandırma çalışmalarıdır. Yapılan ağaçlandırma çalışmaları sonucunda, genellikle önceden orman olan alanlarda veya geçmişte orman örtüsü bulunmayan alanlarda yeni ormanlar kurulmaktadır. Bazı durumlarda asıl durumu orman olmayan sulakalan, doğal step ve mera gibi alanların ağaçlandırma ile ormana dönüştürülmesi, doğal ekosistemlerin bozulmasına ve/veya farklılaşmasına yol açmaktadır. Diğer yandan ağaçlandırma çalışmalarının başta otsu bitkiler olmak üzere çoğu zaman biyolojik çeşitliliği azalttığı belirtilmektedir (Wal lace ve Good, 1995; Alrababah vd., 2007; Buscardo vd., 2008). Bu arzu edilmeyen sonuçlara varmamak için, ağaçlandırma çalışmalarının ekolojik onarım (restorasyon) hedef ve ilkeleri doğrultusunda yapılmalıdır. Avrupa Ormanlarının Korunması Bakanlar Konferansı tarafından oluşturulan ağaçlandırma ile ilgili belgedeki (MCPFE, 2009) öneriler de genel olarak ekolojik restorasyon hedef ve ilkeleri doğrultusundadır. Ekolojik onarım faaliyetleri ile zarar gören ekosistemlerin sağlık, bütünlük, dayanıklılık, esneklik ve devamlılık bakımından bozulmadan önceki özgün durumuna getirilmesi hedeflenir.