3. Türkiye Deprem Mühendisliği ve Sismoloji Konferansı 14-16 Ekim 2015 – DEÜ – İZMİR SÜREKLİLİK VE SÜREKSİZLİK DURUMLARINDA PERDE-ÇERÇEVE ETKİLEŞİMİ Berati DEMİR 1 , F.İlknur KARA 2 ve Yasin FAHJAN 3 1 İnşaat Y. Müh., Gebze Teknik Üniversitesi, Kocaeli 2 Araştırma Görevlisi, Deprem ve Yapı Mühendisliği Bölümü, Gebze Teknik Üniversitesi, Kocaeli 3 Doç.Dr., Deprem ve Yapı Mühendisliği Bölümü, Gebze Teknik Üniversitesi, Kocaeli Email: beratidemir@hotmail.com ÖZET: Perde-çerçeve sistemleri hem mimari açıdan kullanım kolaylığı, hem de depreme dayanıklılık bakımından yeterli rijitlik sağladıkları için çok katlı yapıların tasarımında oldukça sık tercih edilmektedirler. Bu tür sistemlerin davranışları incelendiğinde, perdelerin aynı rijitlikle yapı boyunca sürekli devam etmesi belli bir kata kadar yapı davranışına pozitif katkı sağladığı halde, süreklilik üst katlara kadar devam ettiğinde ise bu katkı negatif yöne çevrilmektedir. Özellikle yüksek binalarda perde duvarların kademeli devam etmesi, belli katlardan sonra yapı boyunca devam etmemesi ya da perdelerin kolona dönmesinin yapıya daha ideal rijitlik, daha az yatay yerdeğiştirme sağladığı, buna ek olarak ekonomi ve estetik açıdan daha olumlu sonuçlar getirdiği belirlenmiştir. Bu çalışmada perde-çerçeve sistemlerde perdelerin sürekli olması ve süreksizlik durumlarını kapsayan 2 tip farklı taşıyıcı sistem modelleri oluşturulacak ve oluşturulan bu modeller doğrusal ve doğrusal olmayan analiz yöntemleriyle incelenecektir. Sonuç kısmında perde-çerçeve sistemlerin, süreklilik ve süreksizlik durumları için göreli kat ötemelesi oranları, kesme kuvveti ve eğilme momenti gibi iç kuvvetleri karşılaştırılacaktır. ANAHTAR KELİMELER: Perde-çerçeve yapılar, Perdelerin negatif etkisi, Perdelerde Süreksizlik, Doğrusal Olmayan Analiz. 1. GİRİŞ Perde duvarlar yapıya dengeli olarak yerleştirildiklerinde, yapının rijitliğini arttırmakla birlikte, yatay yerdeğiştirmeleri azaltan, yatay kuvvetleri karşılayan ve binada düzensizlik oluşumunu engelleyen etkili düşey taşıyıcı elemanlardır. Bu pozitif etkiler göz önüne alındığında perde duvarları betonarme yüksek yapılarda taşıyıcı sisteme dahil etmek zorunlu hale gelmektedir. Ancak bununla birlikte perde duvarların bu pozitif etkisi yapı yüksekliğene bağlı olarak negatif yöne çevrilebilmektedir. Perde duvarların kat yüksekliğiyle birlikte negatif etkisini ve sisteme kattığı ilave iç kuvvetleri ilk olarak Paulay ve Priestley (1992) ve Stafford Smith ve Coull (1991) ele almıştır. M. J. Nollet ve Stafford Smith (1993), perde süreksizliğinin yapı performansına etkisini sürekli eleman modeliyle geliştirmiş ve belirli bir yapı yüksekliğinden sonra perde kullanımına gerek olmadığını ve hatta perde kullanımının yapı davranışına negatif etkileri olduğunu göstermişlerdir. Miranda ve Reyes (2002), Miranda ve Taghavi (2005), Miranda ve Akkar (2006), Bozdoğan ve Öztürk (2012), perde-çerçeve sistemler üzerinde çalışmış, çeşitli formül ve yöntemlerle perde-çerçeve etkileşimini incelemişlerdir. Malik, Madan, Sehgal (2011), perde-çerçeve sistemli yapılarda, belirli katlardan sonra devam etmeyen perdelerin yapı davranışına etkilerini çalışmışlardır. M. Atik (2013), doktora tez çalışmasında süreksiz perdelerin etkisini, doğrusal olmayan statik itme analizi yöntemi ile ele almış ve yüksek yapılarda süreksiz perdelerin yapı davranışına pozitif etkilerini göstermiştir.