Fırat Üniversitesi Orta Doğu Araştırmaları Merkezi 129 Altıncı Uluslar Arası Orta Doğu Semineri, Elazığ 11-13 Ekim 2012 XVI. YÜZYILDA SURİYE COĞRAFYASININ İDARİ TAKSİMATI The Administrative Divisions of the Syria’s Geography in the 16th Century Enver ÇAKAR  ÖZET Merc-i Dabık ve Ridaniye savaşlarından sonra Osmanlı hâkimiyetine geçen Mumlûk Devleti’nin toprakları, biri Şam diğeri de Mısır olmak üzere iki beylerbeyliğe taksim edildi. Bunlardan Şam Beylerbeyliği oldukça geniş bir alana yayılıyordu. Fakat XVI. yüzyılın ortalarından itibaren önce Halep, daha sonra da Trablusşam beylerbeylikleri kurularak Şam Beylerbeyliği’nin sınırları gittikçe daraltıldı. Her bey- lerbeylik sancaklara, her sancak da kendi içerisinde kaza ve nahiyelere taksim edilmişti. Anahtar Kelimeler: Suriye, Şam, Halep, Trablusşam, beylerbeylik, sancak, kaza. ABSTRACT After the wars of Mercidabık and Ridaniye, the Ottamans conguested Bilâd al-Şam and Egypt and estabilished two provinces (or beylerbeyiliks) on these areas, which were Egypt and Damascus. At the begining, the province of Damascus (or Şam Beyler - beyiligi) included a very broad area. But, afterwards, the provinces of Aleppo and Tripoli were estabilished on the same area. For this reason, the territory of the province of Damascus was narrowed. The province of Damascus divided into the units of administrative, which named as the sanjaq, the qadâ and the nâhiye like the other classic provinces in the empire in the sixteenth century. Key Words: Syria, Damascus, Aleppo, Tripoli, province, sanjaq, qadâ. Giriş İslam coğrafyacıları Anadolu’nun güneyinden Mısır’a kadar uzanan alanı Biladü’ş-Şam olarak isimlendirmişlerdir. Büyük ve güçlü medeniyetlerin kurulduğu Anadolu, Mısır ve Mezopotamya arasında geçişi sağlayan bu coğ- rafyada, bugün Suriye devletinin yanı sıra Ürdün, Lübnan ve Filistin de yer almaktadır. Yavuz Sultan Selim’in Mısır Seferi sırasında 1516 yılında Osmanlı yönetimi altına alınan bu coğrafya, I. Dünya Savaşı’na kadar yaklaşık 400 yıl Osmanlı idaresi altında kalmıştır. Bu çalışmada, Suriye coğrafyasının XVI. yüzyıldaki idari vaziyeti üzerinde durulacaktır. Bu bağlamda, Şam beldelerinin Osmanlı idaresi altına alınması süreci ve bu topraklar üzerinde uygulanan Osmanlı idari düzeni ayrı başlıklar altında incelenecektir.  Prof. Dr., Fırat Üniversitesi İnsani ve Sosyal Bilimler Fakültesi Tarih Bölümü/Elazığ