Człowiek w Kulturze 25 Piotr Stanisław Mazur Akademia Ignatianum w Krakowie Totalitarna koncepcja człowieka w świetle nauczania Jana Pawła II I. Uwagi wprowadzające W nauczaniu św. Jana Pawła II problem totalitaryzmu i struktur totalitarnych zajmuje istotne miejsce. Wśród przyczyn tego zainte- resowania leży z pewnością zagrożenie, jakie niesie totalitaryzm dla człowieka w jego życiu biologicznym, osobowym i społecznym, tego człowieka, który zdaniem papieża-Polaka jest drogą Kościoła, i ku którego humanum przyporządkowane jest całe życie społeczne i kul- tura. U źródeł totalitaryzmu, jak i wszelkich wadliwych systemów spo- łecznych papież widzi błąd antropologiczny. Błąd antropologiczny nie jest niczym innym, niż taką koncepcją człowieka, która w za- sadniczych swoich aspektach nie jest zgodna z rzeczywistością, jaką jest człowiek. Zatem w totalitaryzmie jest obecna jakaś antropologia i celem jest tu próba jej zrekonstruowania w świetle nauczania Jana Pawła II. Rekonstrukcja totalitarnej koncepcji człowieka zakłada, że róż- ne totalitaryzmy, które głosiły odmienne ideologie społeczne, przy wszystkich ich zróżnicowaniach, w jakiejś mierze posługiwały się analogiczną koncepcją człowieka, co pozwala zarysować charaktery- styczne jej cechy. A zatem zwrot „totalitarna koncepcja człowieka” należy rozumieć nie jednoznacznie, jakby istniał jeden model tota- litaryzmu, lecz analogicznie – jako wielość podobnych systemów