1 Türk Tarih Yazıcılığında Usullere Dair Regarding Methods in Turkish Historiography Pasha GULUZADE, PhD Özet Bu çalışmada Türk tarih yazıcılığında yaşanmışlıkların doğru bir şekilde önyargısız, aktarılması ve yorumlanmasına ilişkin Türk tarihçileri tarafından ileri sürülmüş yöntem ve tarihçinin tutumu konu edilmiştir. Sözkonusu amaç doğrultusunda yönteme dair kendi görüşlerini belirtmiş Togan, Baykara, Köprülü, Gökalp, Kafesoğlu, Akçura, Cevdet Paşa, Celal Nuri, Ahmed Saib ve Filibeli Ahmed Hilmi gibi birçok münevverin görüşü incelenerek tenkit ve tarihçiye etki edebilecek faktörlerin mümkün olduğu kadar en aza indirilmesinin gerçek bilgiyi vereceği sonucu çıkarılmıştır. Anahtar kelimeler: tarih yazıcılığı, yöntem, tenkit, tarihçi. Abstract In this study, the method and the attitude of the historian which are suggested by the Turkish historians about the unprejudice transfer and interpretation of the event in Turkish historiography are discussed. In accordance with this purpose, the views of many intellectuals such as Togan, Baykara, Köprülü, Gökalp, Kafesoğlu, Akçura, Cevdet Pasha, Celal Nuri, Ahmed Saib and Filibeli Ahmed Hilmi were examined. It is concluded that criticism and minimizing the factors which can affect historian as much as possible will give real information. Keywords: historiography, method, criticism, historian. Giriş Tarih insana muhitini, kendisini, yaşadığı toplumu öğretmeye ve anlamaya yaramaktadır. Şimdiki yaşamı geçmişin bir devamı olarak görmemize yardım etmekte ve geleceği de düşünmemizi sağlamaktadır. 1 Tarih her bir toplum için önem arzetmektedir. Böylece hangi evrelerden geçildiği gözlemlenebilmekte ve geleceğe yönelik adımlar atılabilmektedir. Ama tarihin kişiyi maziye saplama gibi bir özelliği de vardır. Bu yüzden tarihin bir kısmının atılması, bir kısmının da hatıralardan silinmemesi gerekmektedir. 2 Tarih sosyal bir boyuta sahip olduğundan ve insan da sosyallıktan kaçamadığından herkesin karşılaştığı sosyal olayları yorumlamak için 1 Zeki Velidi Togan, Tarihte Usul, Enderun kitabevi, İstanbul, 1985, s. 18 2 Necmi Uyanık, “Celal Nuri İleri ve Tarih Anlayışı”, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, S:16, 2004, s. 249