Hicrî Birinci Yüzyılda Hukukçu Kavramı 1 H HİCRÎ BİRİNCİ YÜZYILDA HUKUKÇU KAVRAMI Yrd. Doç. Dr. İrem KARAKOÇ * GİRİŞ Günümüz hukuk tarihi kaynaklarında, İslâm Hukuku’nun doğuşu ve gelişimi Hz. Peygamber Dönemi (M.S. 622-632), Dört Halife ve Sahâbe 1 Dönemi (M. S. 632-660), Tâbiîn 2 Dönemi (M. S. 660-738), Mezheplerin Oluşması Dönemi (M. S. 738-960), Taklid Dönemi (M. S. 960-1200), Kanunlaştırma ve Yeni İçtihad Dönemi olmak üzere altı dönemde incelen- mektedir. Fıkıh biliminin tarihi, genel tarih aşamalarından farklıdır. “Târihü’t - teşrî” de denilen Hukuk (Fıkıh) Tarihi, hukuk biliminin peygamberlikten başlayarak nasıl oluştuğu, geliştiği; bu bilimin gelişmesine katkıda bulunan ilk büyük hukukçuların (müçtehit) emek, çaba ve katkılarını konu edinmek- tedir. Onların oluşturdukları kurallar, Osmanlı hukukçuları tarafından da kullanılmıştır. Çalışmanın konusunu, başlangıçta bir inanç sistemi olan İslâm dininin, hem bu yönüyle varlığını sürdürmesinde, hem de bir hukuk sistemine dönüş- H Hakem incelemesinden geçmiştir. * Dokuz Eylül İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Tarihi ve Roma Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi 1 Sahâbî (çoğ. Sahâbe, ashab/eshab), Hz. Peygamber’in yakınında, kendisini gören, ona inanan, onunla bir süre birlikte bulunan ve arkadaşı olan kişiler demektir (Aydın, s. 46; Cin/Akgündüz, s. 170; Demir, s. 69, 77). 2 Tâbiîn; Hz. Peygamber zamanında yaşamış olmakla beraber, şahsen kendisiyle görüşmemiş fakat ashabı ile görüşmüş olanlara denmektedir. Tebe-i Tâbiîn ise, Tâbîlerle görüşmüş ve ders almış olanlara denmektedir. Tâbiîn Dönemi, siyasî olarak Emevîler iktidarına denk düşmektedir (660-738) (Bilmen, s. 38; Cin/Akyılmaz, s. 67; Ekinci, İslâm Tarihi, s. 67; Demir, s. 79).