44 ZANAATIN SAYISALLAŞTIRILMASI: SELÇUKLU DÖNEMİ OYMA TAŞ DESENLERİN SAYISAL URETİM ARAÇLARI İLE YAPIMI Digitizing Craft: Making of Carved Stone Patterns from Seljuk-era using Digital Fabrication Tools Begüm HAMZAOĞLU* Mine ÖZKAR** ÖZ Günümüzde sayısal üretim araçlarının restorasyon uygulamalarında kullanımı ile ilgili araştırmalar çoğunlukla üretimlerin otomatikleştirilmesine odaklanmaktadır. Bu çalışmada, sayısal üretim araçları ile el yapımı eserlerin analizi ve yeniden üretimine ilişkin bütünleşik bir hesaplamalı yaklaşım sunulmaktadır. Çalışmada, Selçuklu döneminde inşa edilmiş anıtsal mimari yapılardan olan Amasya Darüşşifahanesi’nde bulunan taş üzerine oyulmuş iki adet desen ele alınmış ve desenlerin tasarım süreçlerinde yapım süreçlerine ait değişkenlerin keşfi amaçlanmıştır. Çalışmanın yöntemi, desenlerin yapım süreçlerine yönelik olası senaryoların sayısal üretim araçları yardımıyla denenmesi ile desenlerin geometrik biçimleri ile yapım süreçleri arasındaki biçimsel ilişkilerin keşfine dayanmaktadır. Oyma araçlarının fiziksel özellikleri ve oyma işleminde aracın izlediği yollar gibi yapım sürecine ait değişkenlerin etkisi sonucunda malzeme üzerinde oluşan olası dönüşümler görsel kurallar olarak biçimselleştirilmiş ve daha sonra bu kurallar desenlerin 3 akslı CNC freze makinasında üretimleri için makine diline çevrilmiştir. Çalışmada, desenlerin geometrik biçimlerinin yapım süreçleri ile bütünleşik ele almasına ilişkin bir yaklaşım geliştirilerek bir kültürel miras olan yapım bilgisinin desenlerin tasarım süreçlerindeki çeşitliliğe etkisi ortaya konmuştur. Çalışma kapsamında gerçekleştirilen üretim denemeleri, desenlerinin sayısal üretim araçları yardımıyla yeniden üretiminde desenlere ait biçim bilgisinin yeterli olmadığını ve yapım bilgisinin analizine ve aktarımına ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Yapım sürecine ait farklı değişkenlerin sayısal üretim araçları ile uygulanması ile üretimin farklılaştığı gösterilmiştir.